آموزش پرستاری دوره 4 شماره 2 )پیاپی12( تابستان 1394، 18-27
تأثیر آموزش مهارت های زندگی بر انگیزه يادگیري )درونی و بیرونی(، عزت نفس و پیشرفت تحصیلی دانشجويان پرستاری
پروانه آقاجری، مینا حسین زاده، نادر مهدوی، محمد هشترودی زاده، مریم وحیدیچکیده

مقدمه: میزان انگیزه یادگیری و عزت نفس دانشجویان پرستاری به دلایل مختلفی مانند نگرش منفی افراد جامعه نسبت به رشته، شکاف بین تئوری و عمل و عدم رضایت از محیط بالینی پایین می باشد. آموزش مهارت های زندگی می تواند زمینه را برای افزایش عزت نفس و در نتیجه ارتقای انگیزه یادگیری آنان فراهم آورد. هدف مطالعه ی حاضر بررسی تأثیر آموزش مهارت های زندگی بر انگیزه یادگیري )درونی و بیرونی( ،پیشرفت تحصیلی و عزت نفس دانشجویان پرستاری دانشگاه علوم پزشکي تبریز می باشد.
1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:23 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:23 +0330 on Wednesday October 11th 2017

روش: در این پژوهش نیمه تجربی پیش و پس آزمون با گروه کنترل ،160 نفر از دانشجویان پرستاری دانشکده های پرستاری مامایی تبریز و مراغه در سال تحصیلی 1392-93 شرکت نمودند. پس از انتخاب تصادفی دو دوره از بین ورودی های مختلف و اجرای پیش آزمون، دانشجویان به دو گروه تجربی و کنترل تقسیم شدند. گروه تجربی کلاس های آموزشی مهارت های زندگی را گذراندند. از مقیاسهای انگیزه تحصیلی هارتر ،عزت نفس رزنبرگ و مقایسه میانگین نمرات دو ترم تحصیلی قبل و بعد از مداخله به عنوان ابزار پژوهش استفاده شد. داده ها با استفاده از آزمونهای آماری توصیفی )فراوانی و میانگین( و استنباطی )تی مستقل و وابسته، کوواریانس و مجذور کای( و نرم افزار 12 Spss تجزیه تحلیل گردید.
يافتهها: پس از آموزش مهارت های زندگی، افزایش معنی داری بین میانگین و انحراف معیار نمرات پیش آزمون و پس آزمون انگیزه یادگیری درونی، عزت نفس، پیشرفت تحصیلی در گروه تجربی مشاهده گردید) 05/0P>(. با تعدیل تأثیر نمرات پیش آزمون، اختلاف بین میانگین نمرات پس آزمون پیشرفت تحصیلی، انگیزه یادگیري درونی و عزت نفس دانشجویان در دو گروه تجربی و کنترل معنی دار) 01/0P>( است بطوری که مداخله به ترتیب 18% ، 5%، 11% و 71% تغییرات واریانس انگیزه یادگیري درونی و بیرونی، پیشرفت تحصیلی و عزت نفس را تبیین مي کند .
نتيجهگيري: یافته های این مطالعه نشان داد که آموزش مهارت های زندگی بر انگیزه درونی، پیشرفت تحصیلی و عزت نفس دانشجویان پرستاری مؤثر بوده است، لذا لزوم توجه بیشتر به آموزش مهارت های اجتماعی آشکار می شود. پیشنهاد می شود دانشگاه های علوم پزشکی نسبت به برگزاری برنامه هایی برای آموزش مهارت های زندگی و ارتقای سلامت روان به همراه مشاوره های تحصیلی اهتمام بیشتری بورزند .
كليد واژه ها: انگیزه، پیشرفت تحصیلی، عزت نفس، دانشجویان، پرستاری
تاریخ دریافت: 9/01/3931 تاریخ پذیرش: 25/1394/3
1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:23 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:23 +0330 on Wednesday October 11th 2017

مقدمه

پرستاران به عنوان یکی از بزرگترین گروه های ارائه دهنده مراقبتهای بهداشتی و درمانی هستند و بیشترین تماس و ارتباط را با مددجویان که اغلب بیمار می باشند دارند، لذا کار در این حرفه به انگیزه بالایی نیاز دارد) 1(. انگیزه مهمترین عامل هدایت رفتار برای رسیدن به هدف است) 2( و به تلاش افراد برای ارضای نیازها،خواسته ها یا اهداف اشاره می کند که به دو گروه انگیزه دروني و بیروني تقسیم می شود. بر اساس انگیزه دروني انسان تلاش مي کند تا به استعدادها و شایستگي هاي بالقوه خود دست یابد. انگیزه بیروني حالتي است که در نتیجه محرکهاي بیروني در فرد شکل مي گیرد و موجب تقویت رفتار مي گردد) 3(. در فرآیند یادگیری انگیزه درونی بیش از انگیزه بیرونی اهمیت دارد) 4(.
در دانشگاه ها و مراکز آموزشی، انگیزه مهمترین شاخص عملکرد، وضعیت تحصیلی دانشجویان و بعنوان یک عامل مؤثر بر پیشرفت یا ترک تحصیلی قلمداد مي شود) 5(. تحقیقات نشانداده اند که بین انگیزه و نیاز به موفقیت و عملکرد مؤثر در کار )تحصیل و شغل( رابطه ای وجود دارد) 3( بطوری که وجود انگیزه در طی فرآیند یادگیری و آموزش منجر به تسهیل یادگیری، برقراری ارتباط و کاهش اضطراب و ایجاد خلاقیت در یادگیری می شود) 2(. انگیزه قوی به افزایش یادگیری و عملکرد علمی بهتر دانشجویان منجر م یشود) 6(. امینی و همکاران در بررسی عوامل مؤثر بر انگیزه یادگیري بالیني دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی تبریز بیان نمودند که عوامل دروني مؤثر بر انگیزه یادگیري با ویژگیهاي شخصیتی و علاقمندي دانشجو به رشته ارتباط دارد و عوامل بیروني مؤثر بر آن شامل جایگاه شغلي و اجتماعي، تشویق و علاقمندي مدرس به آموزش می باشد) 7(. نتایج مطالعه نیکنام در میان دانشجویان پرستاری دانشگاه علوم پزشکی تبریز نشان داد که مربیان و دانشجویان کمبود انگیزه را یکی از مشکلات اصلی خود برشمرده اند 8)(. مطالعات مختلف نشان داده اند که نگرش منفی افراد جامعه به حرفه پرستاری و منزلت اجتماعی آن) 9(، مشکلات آموزشی) 01(، عدم رضایت دانشجویان از آموزش و محیط بالینی) 11(، شکاف بین تئوری و بالین) 2( و عدم فرهنگ سازی در جامعه نسبت به حرفه پرستاری به عنوان مهمترین عوامل کاهش انگیزه در رشته پرستاری و نا امیدی پرستاران ذکر شده اند. یکنواختی و تمرکز بر آموزش محض، مشکلات ارتباطی در دوره آموزشی و اجبار در انتخاب رشته از عوامل دیگر دخیل در کاهش انگیزه دانشجویان پرستاری است) 9(. بطوری که همه ساله حدود 15 تا 25 درصد دانشجویان پرستاری در سراسر جهان از ادامه تحصیل در این رشته منصرف می شوند که این امر تأثیر ناخوشایندی بر انگیزه حرفه ای سایر دانشجویان می گذارد. مطالعه جولایی و همکاران بر روی 003 دانشجوي پرستاري دانشگاههاي علوم پزشکي شهر تهران نشان داد که تنها 18% دانشجویان پرستاري نظر مثبتي نسبت به حرفه خود دارند و 69% آنها موافق با ترک آن بوده اند. همچنین 6/36%نمونه ها تصمیم به تغییر رشته و 64/51% تصمیم به انصراف از رشته داشتند) .1(. نتایج بسیاری از مطالعات حاکی از آن است که پیشرفت تحصیلی با انگیزه تحصیلی) 6 و12-13( بخصوص انگیزه درونی 14)( و خودپنداره مثبت) 15،13( ارتباط مستقیم دارد. از آنجا که خودپنداره افراد با عزت نفس کلی آنان ارتباط مستقیمی دارد، عزت نفس بالا می تواند بعنوان یکی از مهمترین عوامل پیش بین کننده پیشرفت تحصیلی باشد) 4(.
یکی از عواملی که منجر به کاهش انگیزه در دانشجویانمی گردد، پائین بودن عزت نفس است) 16(. دانشجویان علوم بهداشتی از جمله پرستاران عزت نفس پایینی دارند) 17( و در سال آخر تحصیل عزت نفس آنها به کمترین حد می رسد) 18(. از سوی دیگر عزت نفس مهمترین عامل در پیشرفت تحصیلی دانشجویان است. بنابراین نیاز به سلامت روانی در طی دوره تحصیل پرستاران ضروری به نظر می رسد) 19(. عزت نفس به عنوان نمادی از سلامت روان مطرح بوده و در ارتباطات اجتماعی، انسان را در مقابل اضطراب و اختلالات جسمانی) 20( حمایت نموده و شیوه های مقابله ای فرد را بهبود بخشیده و موجب ارتقای سطح سلامت روان می شود 21)(. عزت نفس مانند یک مهارت قابل آموزش نیست اما می تواند پیامد آموزش درست در محیط، مدرسه و جامعه باشد. برنامه آموزش مهارتهای زندگی یکی از برنامه هایی است که منجر به افزایش عزت نفس فرد شده و موجب توانمند شدن افراد با انواع مهارتهای عمومی ضروری، تحقق تواناییهای بالقوه و مقابله با وضعیتهای مختلف زندگی می شود) 16(. این مهارتها تواناییهاي لازم براي رفتارهاي هدفمند و موفقیت آمیز هستند. طبق نظر داردن، گازاد و گینتر)1996( مهارتهاي زندگي، براي زندگي اثربخش و براي همه دوره هاي زندگي )کودکي ،نوجواني و بزرگسالي( لازم هستند. مجموعه کلي این مهارتها در چهار بعد زندگي خانوادگي، تحصیلي، شغلي و اجتماعي است که جهت پیشگیري و درمان اصلاحي به کار گرفته مي شوند و مبتني بر یک ساختار تئوریکي است که داراي اهداف کلي مشاوره بهداشت رواني مي باشد) 22(.
مطالعات محدودی در داخل و خارج از کشور در زمینه تأثیر آموزش مهارت های زندگی بر پیشرفت و انگیزه تحصیلی در میان دانش آموزان و دانشجویان انجام شده است. گرینبرگ ،امیریان و پاکدامن در مطالعات خود نشان دادند که آموزش هر کدام از مهارتهای ده گانه برنامه مهارتهای زندگی به تنهایی و با هممی تواند پیشرفت تحصیلی دانش آموزان را افزایش دهد) 32، 42 و 25(. سپاه منصور در مطالعه ای در میان دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز با حجم نمونه 34 نفر انجام داده که نتایج حاکی از تأثیر مثبت برنامه در ارتقای میزان انگیزه پیشرفت، خود احترامی و سازگاری دانشجویان است) 26(. فلاح چی نیز در مطالعه ای نشان داد دانشجویان سال اولی که برنامه ی آموزش مهارتهای زندگی را گذرانده بودند، نسبت به سایر دانشجویان هم دوره خود ،پیشرفت تحصیلی بالاتری داشتند) 72(.
با توجه به اهمیت وجود انگیزه ی بالا برای تحصیل و اشتغال در حرفه ی پرستاری و نظر به اینکه کاهش انگیزه در دانشجویان پرستاری علاوه بر تحمیل هزینه های زیاد بر سیستم بهداشتی و درمانی، مشکلات بسیاری را هم برای دانشجویان و هم بیماران ایجاد می کند) 1( و این که پژوهشگران در جستجوهای خود ،مطالعه ای که تأثیر برنامه آموزش مهارتهای زندگی را در دانشجویان پرستاری بررسی کند نیافتند، لذا مطالعه ی حاضر با هدف بررسی تأثیر آموزش مهارتهای زندگی بر انگیزش یادگیري و پیشرفت تحصیلی و عزت نفس در دانشجویان پرستاری دانشگاه علوم پزشکي تبریز انجام گردید.
روش مطالعه

این پژوهش یک مطالعه نیمه تجربی پیش و پس آزمون با گروه کنترل است که در سال تحصیلی 1392-93 در دانشکده- های پرستاری تبریز و مراغه انجام گرفت. برای تعیین حجم نمونه،مطالعه ی مقدماتی با حضور 36 دانشجوی سال سوم انجام گرفت و با در نظر گرفتن ضریب اطمینان 95%، سطح معنی داری )0.05α=( و توان آزمون 0.20) 0/8β=( و با استفاده از نرم افزار GPower3.2.1ver ( حداقل حجم نمونه برای هر گروه 35 نفر و با احتساب
10% افت نمونه مجموعا 160 نفر) 40 نفر شرکت کننده در دو گروه تجربی و کنترل در هر دانشکده( جهت مطالعه در نظر گرفته شد .نمونه گیری در دو مرحله انجام گرفت: در مرحله اول از ورودی های سال اول )دانشجویان ترم 2(، دوم، سوم و چهارم هر دانشکده دو دوره بصورت تصادفی انتخاب شدند و سپس با نمونه گیری آسان کل دانشجویان آن دوره وارد مطالعه گردید و بعد از اجرای پیش آزمون به دو گروه تجربی و کنترل تقسیم شدند. معیارهاي ورود به مطالعه شامل تحصیل در رشته پرستاری در یکی از دانشکده های پرستاری و مامایی تبریز یا مراغه، گذراندن واحد بالینی حداقل در ترم جاری و تمایل به شرکت در پژوهش بود و دانشجویانی که تمایلی به ادامه شرکت در مطالعه نداشته یا از کارگاه های آموزشی به مدت بیش از یک جلسه غیبت داشتند از مطالعه خارج شدند. کلاسهای آموزشی مهارتهای زندگی در گروه تجربی به مدت 5 جلسه دو ساعته اجرا گردید و در پایان برنامه، مجدداً هر دو گروه مورد ارزیابی قرار گرفتند. برنامه ی آموزش مهارتهای زندگی شامل خودآگاهی، فشار گروه همسالان، مهارت کنترل خشم، راهبردهاي مقابله با استرس ،روشهای حل مساله و تصمیم گیري، مهارتهاي ارتباطي، مهارت تفکر خلاق و تفکر انتقادي )جدول 1( بود که توسط روانشناس بالینی آموزش داده شد. پرسشنامه شامل سؤالات دموگرافیک )شامل 7 سؤال سن، جنسیت، تعداد ترم تحصیلی، وضعیت تأهل، وضعیت سکونت و …( و مقیاسهای انگیزه تحصیلی هارتر و عزت نفس رزنبرگ بود. پرسشنامه انگیزش تحصیلی هارتر فرم اصلاح شده مقیاس انگیزش یادگیري )تحصیلي( هارتر) 1981( توسط Lapper و همکاران) 2005( است که بوسیله محمود بحراني) 1387( ترجمه شده و روایي سازه و پایایي آن در ویرایش فارسي محاسبه و تأیید گردیده بطوریکه روایی سازه دو عامل انگیزه درونی و بیرونی را نشان داده و پایایی آن با روش آلفای کرونباخ و بازآزمایی در عامل انگیزه درونی به ترتیب 85/0 و 86/0و عامل انگیزه بیرونی 69/0 و 27/0 برآورد شده است) 28( و در این مطالعه پایایی ابزار در عامل انگیزه درونی 81/0و انگیزه بیرونی 74/0 به دست آمد. این پرسشنامه مشتمل بر 33 عبارت است که با یک طیف 5 درجه اي مقیاس لیکرت طراحي شده است؛ 17 سؤال براي انگیزش دروني شامل شماره سؤالهاي) 1، 2، 6، 7، 8، 21، 31، 41، 81، 91، 02، 42، 52، 26، 92، 03، 33( و 16 سؤال باقي مانده براي انگیزش بیروني در نظر گرفته شده اند. نمره بالاتر این مقیاس، نشانگر انگیزش بالاتر در آن حوزه است. پرسشنامه عزت نفس رزنبرگ) 1965، به نقل از بارو ،2007( داراي 10 گویه خود گزارشی در طیف لیکرت چهار گزینه اي است. علیزاده و همکاران پایایی و روایی این مقیاس را با استفاده از روشهاي ضریب همسانی درونی، بازآزمایی و روایی محتوایی مطلوب گزارش کردند و پایایی آن 74/0 محاسبه شده است) 29(. در این مطالعه پایایی این ابزار 73/0 برآورد شد. برای بررسی پیشرفت تحصیلی از معدل نمرات مربوط به ترم قبل و بعد از مداخله استفاده شد. براي رعایت حقوق مشارکت کنندگان در این مطالعه ملاحظات اخلاقی همانند رعایت محرمانه بودن پاسخ ها و اخذ نامه رضایت آگاهانه انجام گرفت به علاوه پس از اجراي بسته آموزشی و اتمام پژوهش، این بسته به گروه کنترل نیز داده شد.
1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:23 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:23 +0330 on Wednesday October 11th 2017

داده ها پس از جمع آوری با استفاده از نرم افزار12 SPSS و آزمون های آماری توصیفی )فراوانی و میانگین( و استنباطی )تی مستقل و وابسته، کوواریانس و مجذور کای( مورد تجزیه تحلیل قرار گرفت. از مجموع شرکت کنندگان 14 نفر از مطالعه حذف شدند: در گروه تجربی 4 نفر به دلیل عدم رضایت به شرکت در مطالعه و 2 نفر به دلیل غیبت بیش از دو جلسه در برنامه آموزشی و 2 نفر به دلیل عدم شرکت در پس آزمون و در گروه کنترل 4 نفر به دلیل عدم رضایت به شرکت در مطالعه. تحلیل داده ها بر اساس اطلاعات 641 شرکت کننده انجام گرفت.
يافته ها

1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:23 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:23 +0330 on Wednesday October 11th 2017

در این پژوهش در گروه تجربی 72 نفر) 36 نفر از هر دانشکده پرستاری و مامایی تبریز و مراغه( و در گروه کنترل 74 نفر) 38 نفر از دانشکده پرستاری و مامایی تبریز و 36 نفر از دانشکده پرستاری و مامایی مراغه( شرکت نمودند. در هر دو گروه تعداد دختران شرکت کننده در مطالعه بیشتر از پسران بود، شرکت کنندگان غیربومی، مجرد با تحصیلات پدر و مادر در سطح زیر دیپلم و دیپلم بیشترین فراوانی را داشتند و میانگین سنی شرکت کنندگان در هر دو گروه 21 سال بود. جدول 2 توزیع فراواني شرکت کنندگان در پژوهش بر حسب جنس، وضعیت سکونت ،وضعیت تأهل ، تحصیلات پدر و مادر، میزان درآمد خانواده و میانگین سن را در دو گروه تجربی و کنترل نشان می دهد. نتایج نشان داد که اختلاف آماري معنی داري بین دو گروه تجربی و کنترل از نظر مشخصات فردی وجود ندارد )جدول 1(. آزمون تی وابسته تفاوت آماري معنی داري بین میانگین و انحراف معیار نمرات پیش آزمون و پس آزمون پیشرفت تحصیلی، انگیزه درونی و عزت نفس را در گروه تجربی نشان داد) 05/0>P( بطوری که میانگین نمرات پیشرفت تحصیلی، انگیزه درونی و عزت نفس در گروه تجربی در پس آزمون افزایش یافته بود )جدول 2(.
محتواي جلسات آموزشی مهارت زندگی
هدف فعالیت جلسه
آشنایی اولیه با شرکت کنندگان و کسب اعتماد و ایجاد انگیزه پرداخته و توضیحاتی در مورد هدف برگزاري جلسات آموزشی و محرمانه ماندن مطالب آموزشی مطرح گردید. توضیح مقدماتي دربارة اهمیت آموزش مهارت هاي زندگي و معرفي برنامة آموزش مهار تهاي زندگي ارائه شد. جلسه توجیهي و آشنایی با خودآگاهی اول
فرد بتواند ضعف ها و قوت هاي خود را شناخته و به سؤال «من کیستم؟ »پاسخ دهد. آشنایی کردن شرکت کنندگان با خودآگاهی، فشار گروه همسالان دوم
فرد بتواند منابع استرس و نحوه تأثیر آ نها را بشناسد تا با رفتار صحیح، فشار رواني یا استرس را کاهش دهد. آشنایی کردن شرکت کنندگان با مهارت کنترل خشم – مهارت مقابله با استرس سوم
فرد با تقسیم کردن مشکل به اجزاي کوچک تر آن را حل کند.
فرد با ارزیابي راه حل هاي موجود ،یک یا چند راه حل مطلوب را انتخاب کندفرد بتواند دیدگاه ها، خواسته ها، نیازها و هیجان هاي خود را ابراز کند و در هنگام نیاز، بتواند از دیگران درخواست کمک و راهنمایي کند. آشنایی کردن شرکت کنندگان با مهارت حل
مساله و تصمیم گیری-مهارت های ارتباطی- مهارتهای ارتباطی )گوش دادن فعال( چهارم
فرد بتواند مسائل را از وراي تجارب مستقیم خود دریابد فرد بتواند درباره موضوع، سؤال و استدلال کند، سپس آن بپذیرد یا رد کند. آشنایی کردن شرکت کنندگان با مهارت تفکر خلاق -مهارت تفکر نقادانه پنجم
جدول 1- محتواي جلسات آموزشی مهارت زندگی
به منظور مهار تأثیر اجرای پیش آزمون بر نتایج نمرات پس آزمون تحلیل کوواریانس به کار برده شد. با تعدیل تأثیر نمرات پیش آزمون، اختلاف بین میانگین نمرات پس آزمون پیشرفت تحصیلی ،انگیزه یادگیري درونی و عزت نفس دانشجویان در دو گروه تجربی و کنترل معنی دار )01/0)p> است )جدول 3(. بنابراین آموزش مهارتهای زندگی بر انگیزه یادگیري درونی و بیرونی، پیشرفت تحصیلی و عزت نفس مؤثر بوده است به طوري که این پژوهش نشان داد که این آموزش و مداخله به ترتیب 18% ،5% ، 11% و 71% تغییرات واریانس انگیزه یادگیري درونی و بیرونی، پیشرفت تحصیلی و عزت نفس را تبیین مي کند.
1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:23 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:23 +0330 on Wednesday October 11th 2017

جدول 2- توزیع فراواني شرکت کنندگان در پژوهش بر حسب جنس، وضعیت سکونت، وضعیت تأهل ، تحصیلات پدر و مادر، میزان درآمد خانواده و میانگین سنی در دو گروه تجربی و کنترل
نتیجه گروه کنترل تعداد )درصد( گروه تجربی تعداد )درصد( وضعیت مشخصات
χ2=0.49, df =1, P=0.48 (3.07)25
(7.92)22 (8.46)64
(2.53)52 دختر
پسر جنس
χ2=0.92, df =1, P=0.33 (7.54)23
(3.45)83 (7.73)62
(3.26)34 بومی
غیربومی وضعیت سکونت
χ2=0.05, df =1, P=0.82 (1.38)95
(9.61)21 (7.18)85
(3.81)31 مجرد
متأهل وضعیت تأهل
χ2=2.45, df =2, P=0.31 (5.8)5
(2.17)24
(3.02)21 (51)11
(17)94
(31)9 بی سواد
زیر دیپلم و دیپلم
تحصیلات دانشگاهی تحصیلات پدر
χ2=6.64, df =2, P=0.05 (4.61)01
(5.07)34
(9.2)2 (92)02
(1.86)74
(1.31)8 بی سواد
زیر دیپلم و دیپلم
تحصیلات دانشگاهی تحصیلات مادر
χ2=1.24, df =2, P=0.51$ (8.81)6
(9.17)32
(4.9)3 (71)9
(2.97)24
(8.3)2 کم
متوسط
بالا میزان درآمد خانواده
t=0.33, df =141 1, P=0.75* 21.53±1.57 21.65±2.83 سن
$ تست دقیق فیشر ،* آزمون t-test
جدول 3- میانگین و انحراف معیار نمرات پیشرفت تحصیلی، انگیزه یادگیري )درونی و بیرونی(، عزت نفس و نتایج تحلیل آماری مقایسه میانگین و انحراف معیار اختلاف نمرات پیش و پس آزمون در گروه تجربی و کنترل
نتیجه* تغییرات میانگین ‡ گروه کنترل)47=n( † گروه تجربی )72n=(† نمرات
P>0.001 P=0.27 -1.1)-1.58- -0.6(
-0.26)-0.72- -0.20( 1.44±17.02
1.28±16.91
P=0.21 1.54±15.94
1.54±16.64
P>0.001 پیش آزمون
پس آزمون نتیجه آزمون # پیشرفت تحصیلی
)معدل(
P>0.001
P>0.001 (25.0-2.0)63.0
(36.0-43.0)84.0 3.07±0.41
3.13±0.4
P=0.33 3.43±0.58
3.62±0.47
P=0.02 پیش آزمون
پس آزمون نتیجه آزمون # انگیزه یادگیري درونی
P>0.001
P>0.001 -0.33)-0.48- -0.19( -0.3-)-0.47-0.14( 3.28±0.46
3.26±0.54
P=0.82 2.94±0.42
2.96±0.48
P=0.83 پیش آزمون
پس آزمون نتیجه آزمون # انگیزه یادگیري بیرونی
P>0.001
P>0.001 -0.33)-0.24- -0.13(
(93.0-80.0)42.0 2.83±0.5
2.77±0.52
P=0.55 2.77±0.61 3.01±0.4
P=0.005 پیش آزمون
پس آزمون نتیجه آزمون # عزت نفس
*: نتایج آزمون آماری تی مستقل ،#: نتیجه آزمون آماری تی وابسته ،$: اختلاف نمرات پیش و پس آزمون ،†میانگین و انحراف معیار ،‡: فاصله اطمینان 95%(جدول 4- نتایج تحلیل کوواریانس تأثیر آموزش مهارت های زندگی بر پیشرفت تحصیلی، انگیزه یادگیري درونی و بیرونی و عزت نفس در دو گروه تجربی و کنترل
توان آماری میزان تأثیر معنی داري )p( F میانگین مجذورات درجه آزادی متغیرها مقیاس پژوهش
0.99
0.74 0.18
0.046 >0/001
0.009 31.16
6.91 5.56
1.25 1
1 گروهپیش آزمون انگیزه یادگیري درونی
0.76
0.49 0.05
0.03 0.008
0.05 7.20
3.83 1.85
0.98 1
1 گروهپیش آزمون انگیزه یادگیري بیرونی
0.98 1 0.11
0.68 >0/001
>0/001 14.47
282.74 9.49
189.68 1
1 گروهپیش آزمون پیشرفت تحصیلی )معدل(
0.86
0.25 0.71
0.01 0.003
0.02 9.28
1.64 2.01
0.35 1
1 گروهپیش آزمون عزت نفس
بحث

یافته های پژوهش حاضر بر اساس اطلاعات جمع آوری شده از 146 دانشجوی پرستاری سال دوم و سوم دانشکده های پرستاری و مامایی مراغه و تبریز به دست آمده است. نتایج نشان می دهد پس از اجرای برنامه آموزش مهارتهای زندگی در گروه تجربی، نمرات انگیزه یادگیری درونی، عزت نفس و پیشرفت تحصیلی در پس آزمون افزایش یافته بود. بنابراین می توان اذعان داشت که اجرای مداخله بر افزایش انگیزه یادگیری درونی، عزت نفس و پیشرفت تحصیلی مؤثر بوده است.
در مورد تأثیر آموزش مهارت های زندگی بر انگیزه یادگیري دانشجویان پرستاری نتایج نشان می دهد که آموزش توانسته انگیزه یادگیري درونی را در شرکت کنندگان افزایش دهد اما انگیزه بیرونی تفاوت معنی داری نداشته است. از آنجا که انگیزه درونی بالا بیشترین نقش را در پیشرفت تحصیلی دارد می توان نتیجه گرفت که مداخله مؤثر بوده است. انگیزه درونی بیشتر موجب می شود تا دانشجویان با تلاش و پشتکار بیشتری به یادگیری و انجام تکالیف مشکل بپردازند) 2(. این یافته با نتایج مطالعه پاکدامن که در دانش آموزان دوره راهنمایی) 25( و سپاه منصور که در دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامي واحد تهران مرکز) 26( انجام گرفتند همخوانی دارد .میرموسوی در بررسی اثربخشی آموزش مهارت حل مساله به شیوه گروهی بر ارتقای انگیزش پیشرفت و سازگاری دانش آموزان پسر مقطع متوسطه منطقه یک آموزش و پرورش شهر تهران نشان داد که آموزش مهارت حل مساله بر ارتقای انگیزش پیشرفت دانش اموزان مؤثر نبوده) 30( است. تفاوت در یافته های دو مطالعه می تواند به دلیل روش اجرای متفاوت دو برنامه، تفاوت محتوای آموخته شده در دو برنامه و نمونه های متفاوت باشد. می توان گفت پایین بودن سطح انگیزش تحصیلي در بین یادگیرندگان، یکي از مشکلات شایع نظام آموزشي مي باشد که هر ساله زیانهاي علمي، فرهنگي و اقتصادي زیادي را متوجه دولت ها و خانواده ها مي کند و نظام آموزشي کشورها را با افت تحصیلي مواجه مي سازد) 31و 32(. در مورد رشته پرستاری هم موضوع انگیزش اهمیت زیادي دارد زیرا ماهیت و چگونگي فعالیتهاي پرستاري ایجاب ميکند که شاغلین این حرفه با عشق و علاقه و ایثار و از خود گذشتگي وظایف خود را انجام دهند و از آنجا که پرستاري با جان بیماران سر و کار دارد ،فقدان انگیزه در بین پرستاران اثرات بسیار سوئي روی عملکرد آنان و در نتیجه روي بهداشت و سلامت جامعه دارد) 33(.
در مورد تأثیر آموزش مهارتهای زندگی بر پیشرفت تحصیلی
در دانشجویان پرستاری دانشگاه علوم پزشکي تبریز یافته ها نشان داد که در گروه تجربی بعد از مداخله نمرات معدل ترم دانشجویان افزایش یافته بنابراین آموزش توانسته است پیشرفت تحصیلی را ارتقا بخشد. این یافته با نتایج مطالعه گرینبرگ، امیریان و پاکدامن همخوانی دارد) 23، 24 و 25(. غلامپور و همکاران نیز در بررسي رابطه بین مهارتهاي زندگي با سلامت روان و پیشرفت تحصیلي در دانش آموزان دوره متوسطه شهرستان بابل نشان دادند که بین مهارتهاي زندگي با سلامت روان و پیشرفت تحصیلي رابطهمعني داري وجود دارد و آموزش مهارت هاي زندگي مي تواند گامي مهم و کاربردي در جهت پیشرفت تحصیلي و سلامت روان بهتر و سالم تر، در دانش آموزان باشد) 34(. خیر و سیف نیز نشان دادند که مهارتهای مقابله با استرس )مهارت ارزیابی موقعیت( تأثیر مثبتی بر پیشرفت تحصیلي دانشجویان دانشگاه شیراز دارد) 53(.
در مورد تأثیر آموزش مهارتهای زندگی بر عزت نفس دانشجویان، یافته ها نشان داد که پس از تعدیل تأثیر نمرات پیش آزمون، اختلاف بین میانگین نمرات پس آزمون عزت نفس در دو گروه تجربی و کنترل معنی دار است. به عبارت دیگر آموزش مهارتهای زندگی باعث افزایش عزت نفس شده است. در مطالعه نظری و همکاران که با هدف بررسی اثربخشی مهارتهای اجتماعی بر اضطراب و عزت نفس دانش آموزان دختر انجام شد نیز یافته ها نشان داد که برگزاری جلسات آموزش مهارت های اجتماعی باعث افزایش عزت نفس دانش آموزان می شود) 36(. در مطالعه عبدالله پور و همکاران که مطالعه مشابهی را بر روی دانشجویان پسر انجام دادند هم نتایج مشابه بدست آمد) 37(. همچنین در مطالعه بحرینی نیز آموزش مهارت ابراز وجود در دانشجویان پرستاری موجب ارتقای عزت نفس آنان گردید) 38(. نتایج مطالعه بوتوین و انگ که با استفاده از آموزش مهارتهای زندگی در دانش آموزان به منظور پیشگیری از سوء مصرف مواد انجام شده نشان می دهد که آموزش مهارتهای زندگی تأثیری بر عزت نفس دانش آموزان نداشته است) 39(. به نظر می رسد لازم است جهت افزایش عزت نفس، علاوه بر اجرای برنامه آموزش مهارتهای زندگی، از سایر روشهای تقویت عزت نفس مانند جلسات مشاوره و برگزاری کارگاه های آموزش بهداشت روان ،برگزاري جلسات بحث آزاد جهت شنیدن اظهار نظرها و مشکلات دانشجویان و تلاش جهت حل آنها و برگزاري کارگاههاي آموزشی مهارتهاي زندگی بصورت طولانی مدت براي دانشجویان نیز استفاده نمود .
1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:23 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:23



قیمت: تومان


پاسخ دهید