1-8 پیشینه تحقیق …………………………………………………………………………………………………………………………………4
1-9 چگونگی انجام پروژه عملی……………………………………………………………………………………………………………….5
1-9-1 شناخت و بررسی نقوش و عناصر، رنگ، فرم، ترکیب بندی، تصویر سازی، چیدمان،
بسته بندی ژاپنی و کاربرد نقشمایه های ایرانی در بسته بندی اصیل ایران…………………………………..5
1-9-2 فرم شناسی و معنا شناسی محصول و تأثیر از هندسه اسلامی در بسته بندی ایرانی………..6
1-9-3 کاربرد ماتریال های متفاوت و معانی آنها با توجه به طراحی سبز………………………………………6
فصل دوم : فضای هنری ژاپن……………………………………………………………………………………………………………………8
2-1 جغرافیای ژاپن ………………………………………………………………………………………………………………………………….9
2-2 تأثیر چین بر ژاپن……………………………………………………………………………………………………………………………10
2-3 فرهنگ ژاپن ……………………………………………………………………………………………………………………………………14
2-4 مذهب ژاپن ……………………………………………………………………………………………………………………………………..16
2-4-1 آیین شینتو…………………………………………………………………………………………………………………………….16
2-4-2 آیین بودا ……………………………………………………………………………………………………………………………….17
2-4-3 ذن و مراسم چای (چانویو) …………………………………………………………………………………………………..18
2-5 هنرهای بصری ژاپن ……………………………………………………………………………………………………………………….18
2-5-1 نقاشی یاماتو-ئه(طوماردستی)………………………………………………………………………………………………..19
2-5-2 اونا-ئه یا نقاشی زنانه…………………………………………………………………………………………………………….20
2-5-3 اوتوکو-ئه یا نقاشی مردانه …………………………………………………………………………………………………….20
2-5-4 خوشنویسی کانا …………………………………………………………………………………………………………………..20
2-5-5 فن ماکی ئه( لاکینه ها) ………………………………………………………………………………………………………..22
2-5-6 سنت طومارروایی……………………………………………………………………………………………………………………..22
2-5-7 چهره نگاری کاماکورا ………………………………………………………………………………………………………………22
2-5-8 اوکیوئه……………………………………………………………………………………………………………………………………..23
2-5-9 مکاتب نقاشی ژاپنی………………………………………………………………………………………………………………..23
سوئی بکو………………………………………………………………………………………………………………………..23
تسا………………………………………………………………………………………………………………………………….23
کانو…………………………………………………………………………………………………………………………………24
ریمپا ………………………………………………………………………………………………………………………………25
کرین………………………………………………………………………………………………………………………………..26
نانگا ……………………………………………………………………………………………………………………………….26
دوره تایشو……………………………………………………………………………………………………………………….29
دوره شوا…………………………………………………………………………………………………………………………..31
2-6 ژاپن در سده نوزدهم ……………………………………………………………………………………………………………………..32
2-7 ژاپن در سده بیستم………………………………………………………………………………………………………………………..32
2-8 ادامه بقای هنرهای سنتی در پوستر های گرافیکی معاصر ژاپن …………………………………………………33
فصل سوم : بسته بندی و خلاقیت………………………………………………………………………………………………………….43
3-1 تعریف بسته بندی…………………………………………………………………………………………………………………………..44
3-2 مشخصه بسته بندی مناسب محصولات صادراتی…………………………………………………………………………..44
3-2-1 رنگ……………………………………………………………………………………………………………………………………47
3-2-2 فرم شناسی محصول………………………………………………………………………………………………………….47
– فرم……………………………………………………………………………………………………………………………………..48
– تصویر ذهنی……………………………………………………………………………………………………………………….48
– نشانه…………………………………………………………………………………………………………………………………..48
3-2-3هنر و ارتباط………………………………………………………………………………………………………………………48
– ارتباط در طراحی صنعتی……………………………………………………………………………………………….. 48
– تفکر تصویری ……………………………………………………………………………………………………………………49
3-2-4 پیام یک محصول………………………………………………………………………………………………………………49
3-2-5 معنی شناسی یک محصول………………………………………………………………………………………………49
3-3 بسته بندی ژاپن…………………………………………………………………………………………………………………………….50
3-3-1 هنر اوریگامی و کاربرد آن در بسته بندی ژاپن………………………………………………………………..50
3-3-2 ایده دوست دار محیط زیست و طراحی سبز……………………………………………………………………51
3-3-3 سنت های تصویری ژاپن در ارتباط با طراحی گرافیک بسته بندی این کشور…………………52
– طبیعت گرایی ……………………………………………………………………………………………………………………52
– نقوش سنتی……………………………………………………………………………………………………………………….52
الف. اژدها………………………………………………………………………………………………………………..52
ب. خورشید و ابر……………………………………………………………………………………………………..54
ج. اوریگامی……………………………………………………………………………………………………………..54
چ. رنگ…………………………………………………………………………………………………………………….55
– چیدمان……………………………………………………………………………………………………………………………..57
-کاربرد تصویر سازی………………………………………………………………………………………………………….. 57
-ترکیب مدرن …………………………………………………………………………………………………………………….58
نتیجه گیری…………………………………………………………………………………………………………………………………………..60
پروژه عملی…………………………………………………………………………………………………………………………………………….61

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

شرح پروژه عملی……………………………………………………………………………………………………………………………………62
اشکال و معانی آنها در هندسه اسلامی………………………………………………………………………………………………….63
نمونه طرح های پروژه عملی ………………………………………………………………………………………………………………..68
فهرست منابع ………………………………………………………………………………………………………………………………………..79
چکیده انگلیسی…………………………………………………………………………………………………………………………………….81
مقدمه
در قرن اخیر بخشی از تمدن غرب وارد فرهنگ ژاپن شد. با این حال، خصوصیاتی درفرهنگ ژاپنی می توان یافت که نتیجه واکنش آگاهانه در برابر تأثیرات خارجی و بهره گیری از سنت های بومی است. هنر ژاپنی تقریباً در تمامی مراحل تحول خود از هنر چینی مایه گرفت. چینیان طرز ساخت ابریشم و کاغذ و ظروف چینی اصل را ابداع کردند و در باسمه کاری با لوحه چوبین پیشگام بودند. ژاپن و جزایر مجاورش منشأ آتشفشانی دارند، به همین علت سنگ مناسب برای کنده کاری یا ساختمان سازی در آنها بسیار اندک است. درعرصه معماری، این کمبود به ساخته شدن ساختمان های چوبی مناسب و مقاوم در برابر زلزله ها و توفان های مکرر انجامید. ژاپنی ها با وجود اینکه از شیوه های هنر چینی مایه می گرفتند، از سده نهم تا دوازدهم کوشیدند خود را از وابستگی کامل برهانند. در ژاپن، مواد و اسلوب های مورد استفاده هنرمندان غالباً چینی بودند و حتی مضمون ها نیز عمدتاً ریشه چینی داشتند. کاربرد نقشمایه های بومی (چون اژدها، پرنده، چهارپایان، ابرهای پیچان و غیره)، با تأثیر از چین، همچنین آیین بودایی عاملی نیرومند در مذهب و هنر ژاپنی بود. به خصوص، وجه عارفانه و متفکرانه این آیین، در عقاید فرقه های چان (ذن) بازتاب یافت. این اعتقادات، پایه های شکل گیری یک هنر نوین را تشکیل دادند. اندیشه ذن بر اخلاق و فرهنگ طبقه جنگاور نیز بر هنر ژاپنی تأثیری قوی گذاشت. معماری بومی و سبک زندگی ژاپنی ها، تیغه های کاغذی کشویی(sliding paperpaners) به جای دیوارهای داخلی، طاقچه های مخصوص برای اشیای هنری، منقل های گرمازای زغال سوز، کاربرد تاتامی که همان کف پوش های سنتی ژاپنی هستند که از ساقه های برنج کنار هم فشرده ساخته شده – حصیر تاتامی در تابستان خنک و در زمستان گرم است- همه اینها و بسیاری از دیگر خصوصیات ساده اما اساسی وضع خانه و زندگی روزمره، کاملاً منحصر به ژاپن است. آنها در نحوه نگارش، هم به صورت عمودی می نویسند و هم به صورت افقی. نوشتار آنها علاوه بر علائم مخصوص زبان چینی، از هیراگانا یعنی حروف صوتی خاص ژاپن، و نیز از کاتاکانا که عمدتاً برای نگارش کلمات بیگانه به کار می رود استفاده می کنند.
ژاپنی ها درون بینانه می اندیشند و همچون چینیان شیفته طبیعت اند، ولی رویکرد هنری شان به طبیعت با احساسات آمیخته است. آنچه در هنر چینی متفکرانه، فراخ و آرام به نظر می آید، در ژاپن خصلتی صوری، تزیینی و تصنعی به خود می گیرد. روزگاری، مدتی بیش از 250 سال- از سال 1603 تا 1860 میلادی- مرزهای کشور را به روی ممالک بیگانه بست و نخستین بار در سده هجدهم از طریق ورود گروهی از هلندیان که دولت ژاپن به منظور دست یابی به دانش اروپایی در شهر ناگازکی به آنها اسکان داده بود با هنر غرب آشنا شد. در ابتدا، اثرپذیری از هنر اروپایی اندک بود ولی از میانه سده نوزدهم و پس از توسعه روابط ژاپن با کشور های غربی، هنرمندان ژاپنی تحت تأثیر این جنبش اروپایی قرار گرفتند. با این حال، هنرهای تزیینی و سنت هایی چون نمایش کابوکی در قالب نوعی هنر قومی به زیست خود ادامه دادند. در سده بیستم بسیاری از هنرمندان ژاپنی به جنبش های جدید جلب شده اند و حتی مستقیماً در این جنبش ها شرکت کرده اند. تأثیر فرهنگ و هنر ژاپن در مصور سازی، با استفاده از تکنیک های مختلف رؤیت می شود، همچنین کاربرد نقشمایه های سنتی و بومی در بسیاری موارد از قبیل طراحی گرافیک پوسترها، بسته بندی محصولات و غیره دیده می شود. همچنین مردم ژاپن از هنرهایی با تکنیک های مشخص و دقیق، بسته بندی هدایا، گل آرایی و غیره به نحوی گویا و کاربردی بهره برده اند. احساس همبستگی طایفه ای و اعتقاد به اهمیت حقوق و قدرت، بدون شک، در میان مردم ژاپن فوق العاده قوی بوده است، زیرا این نیروها در سراسر تاریخ ژاپن عاملی غالب به شمار آمده و اکنون نیز در ژاپن نوین زنده و پا برجاست. شایان ذکر است که این پژوهش با یاری اساتید بزرگوار، جناب آقای دکتر فریسی و سرکار خانم باقری صورت گرفته و به تأیید ایشان رسیده است، با تشکر از زحمات بی دریغشان که در طول دوران تحصیل مرا یاری رساندند.
فصل اول
کلیات تحقیق
1-1 تعریف مسئله
ژاپن کشوریست که در زمینه استفاده درست و کاربردی از سنت ها و هنر بومی شهرتی جهانی دارد. عناصر هویت بخش در طراحی بسته بندی ژاپن چیست؟ تأثیرات جغرافیایی و محیطی، سنت های دیرینه ژاپنی، فرهنگ، مذهب، هنر بر عناصر تصویری (نقشمایه، فرم، رنگ، ترکیب بندی) بسته بندی محصولات ژاپن چه تأثیراتی داشته است؟ از آنجا که طراحی بسته بندی یکی از زیر شاخه های بسیار مهم در طراحی گرافیک می باشد و طراحان ژاپنی با حفظ اصالت و سنت های بومی در این حوزه بسیار مؤفق هستند، و با توجه به اینکه در ایران آن چنان پژوهشی درباره بسته بندی ژاپن صورت نگرفته است. از این روی در صدد آنیم تا با بررسی عناصر شاخص و هویت بخش به بسته بندی ژاپنی بتوانیم مجموعه ای از اطلاعات علمی در ارتباط با موضوع را جمع آوری نمائیم.
1-2 ضرورت و اهمیت تحقیق
معرفی و شناخت بسته بندی ژاپن، به عنوان کشوری که در تقابل با تأثیرات فراوان از آموزه های مدرنیسم و هنر غرب و با حفظ اصالت در سنت ها و هنر بومی خود مورد توجه قرار گرفته است، از اهداف تحقیق می باشند. با وجود اینکه بسیاری از منتقدان و نویسندگان به بررسی و تحقیق در طراحی گرافیک در زمینه های پوستر و مکاتب هنری این کشور پرداخته اند، متأسفانه بررسی طراحی بسته بندی کمتر مورد پژوهش قرار گرفته است، لذا با در نظر گرفتن این امر، پژوهش حاضر سعی دارد تا طراحی گرافیک بسته بندی ژاپن را که تبدیل به قدرت فروش محصولات گردیده است بررسی کند، چرا که شناخت موارد مهم در طراحی گرافیک بسته بندی امروزی آن کشور نقش بسزایی دارد و می بینیم که چگونه با حفظ عناصر هویت بخش بومی و سنتی توانستند جایگاه مهمی را به عنوان گرافیک هویت مند کسب نمایند.
1-3 سوال های تحقیق
1- فرم بسته بندی و محصول تا چه حد در ارتباط معنایی با یکدیگر می باشند؟
2- از چه عناصر بومی بیشتر برای ترکیب بندی و ساختار بسته بندی ها استفاده شده است؟
3- کاربرد لوگو ها و حروف اصلی بیشتر به چه زبانی استفاده شده است؟
4- ترکیب بندی و چیدمان عناصر بصری به چه شکل و تا چه حدی تأثیر گذار بوده است؟
5- تأثیر فرهنگ، مذهب و هنر ژاپن چه تأثیراتی بر گرافیک بسته بندی ژاپن داشته است؟
6- چگونه می توان از تحلیل های انجام گرفته از گرافیک مدرن بسته بندی ژاپن به راه حل های کاربردی در طراحی بسته بندی ایران دست یافت؟
1-4 فرضیات تحقیق
1. عناصر گرافیکی استفاده شده مثل رنگ، اندازه، ترکیب بندی، فرم و … به شاخص شدن بسته بندی ژاپن منجر شده است.
2. از دلایل مؤفقیت طراحی گرافیک بسته بندی ژاپن می توان به استفاده از تصاویر اساطیری و بومی محلی در اغلب محصولات اشاره نمود.
3. تأثیر از هنر غرب درطراحی گرافیک بسته بندی با حفظ عناصر و شاخص های بومی از دیگر فرضیه های تحقیق می باشد.
1-5 اهداف اصلی و فرعی
هدف اصلی از انجام این پژوهش، مطالعه و بررسی عناصر هویت بخش طراحی گرافیک بسته بندی ژاپن معاصر می باشد. بررسی سطح کیفی بسته بندی ها، ساختار، شناخت عناصر و نقشمایه ها، سنت های بومی و چگونگی استفاده از رنگ و ترکیب بندی با تلفیق فضای هنری غرب، از اهداف مهم تحقیق می باشد و شاید بتوان با تدوین شاخصه های بصری به دست آمده از روند طراحی بسته بندی ژاپن الگویی را ترسیم نمود تا در روند طراحی گرافیک ایران مورد استفاده قرار گیرد .
1-6 روش تحقیق و جمع آوری اطلاعات
روش تحقیق این پژوهش، به صورت توصیفی _ تحلیلی و گردآوری اطلاعات در این پژوهش، به روش کتابخانه ای و میدانی انجام شده است. به این صورت که برای جمع آوری اطلاعات مورد نیاز پژوهش، از کتاب ها، مقالات و مجلات معتبر در کتابخانه ها و همین طور از فضای مجازی استفاده شده است. 64 تصویر به عنوان داده های پژوهش، آثاری هستند که به روش نمونه گیری غیر محتمل جمع آوری شده اند. در این روش در واقع نمونه ها با نظر محقق برگزیده می شوند. تصاویر گردآوری شده از کتاب مرجع بسته بندی ژاپن با تفکیک نقش کاربردی گرفته شده است. ابزار سنجش و جمع آوری داده ها در این تحقیق کاربرد فرم و عناصر در ارتباط با محصول می باشد که مورد بررسی قرار خواهند گرفت.

1-7 کاربرد تحقیق
کاربرد عناصر بصری و هویت بخش بومی در بسته بندی های ژاپن با تلفیق و تأثیر از آموزه های غرب کمک شایان توجهی به رشد روز افزون کیفیت طراحی بسته بندی محصولات نموده است، همچنین در بالا بردن آمار فروش و صادرات نیز تأثیر بسزایی داشته است. در این پژوهش، نمونه های تصویری به لحاظ بصری، فرم، عناصر و نقشمایه ها و… مورد بررسی قرار گرفته تا نتیجه آن برای پیشبرد اهدافی شایسته در بسته بندی ایرانی با تلفیق عناصر بومی صورت گیرد.
1-8 پیشینه تحقیق
این پژوهش با توجه به اینکه موضوع بررسی، عناصر هویت بخش در بسته بندی ژاپنی می باشد و کمتر مورد بحث و تحقیق در ایران قرار گرفته است، انتخاب شد. بنابراین با راهنمایی اساتید بزرگوار این سؤال مطرح شد که چگونه بسته بندی طراحی شود تا معرف ملیّت باشد؟
روش جمع آوری اطلاعات به صورت کتابخانه ای می باشد که با توجه به منابع محدودی که در دسترس بوده، این پژوهش صورت گرفته است.
در فصل دوم که مربوط به فضای هنری ژاپن (جغرافیا، فرهنگ، مذهب، هنر های بصری) می باشد از کتاب های هنر ژاپن نوشته استنلی بیکر با ترجمه نسترن پاشایی، ژاپن در گذشته و حال نوشته رایشاوئر با ترجمه محمود مصاحب، دایره المعارف هنر نوشته رویین پاکباز، جان ژاپنی: بنیادهای فلسفه و فرهنگ ژاپن نوشته مور با ترجمه ع. پاشایی، هنر در گذر زمان نوشته هلن گاردنر با ترجمه محمد تقی فرامرزی.
و سایت های لاتین :
http://www.graphiku.tumbler.com
http://www.designishistory.com
http://www.artreact.blogspot.com
که به ترجمه متن فوق پرداخته ایم، استفاده شده است.
در فصل سوم که مربوط به بسته بندی (صادرات محصول با بسته بندی مناسب، فرم شناسی و معناشناسی محصول، بسته بندی ژاپن و عناصر بصری به کار گرفته شده در آن) می باشد از کتاب های اصول فرم و طرح نوشته ونگ، و با ترجمه آزاده بیدار بخت و نسترن لواسانی، نشانه شناسی نوشته گیرو، پ با ترجمه محمد نبوی، زمینه روانشناسی هیلگارد(1) نوشته اتکینسون، سیستم های کاربردی خرید نوشته فرجی، م با ترجمه حسن رفیعی، مدیریت بازارهای جهانی، نوشته زری باف، اصول بازاریابی نوشته کاتلر، ف و آسترانگ، گ با ترجمه بهمن فروزنده، مقدمه ای بر روش تحقیق در علوم انسانی نوشته حافظ نیا، م.
و کتاب های لاتین
Rika, T, Package Design In Japan, Rikuyosha, 2007.
Beech, R,The Origami Handbook.
و مقالاتی چون فرایند شناسایی محصول، نشانه شناسی و معنی شناسی محصول، مطالعه موردی: ظروف چای ساز نوشته مقدم، ن چاپ شده در نشریه هنرهای زیبا، فرم در تاریخ زیبائی شناسی نوشته تاتارکیه ویچ، و با ترجمه کیوان دوستخواه چاپ شده در نشریه هنر، فراتر از تا زدن نوشته سانو، ی چاپ شده در ماهنامه صنعت چاپ، اوریگامی نوشته کتابی، م، چاپ شده در مجله دستاورد، و پایان نامه بررسی عناصر بصری بسته بندی مواد غذایی ژاپن(2010-2000) نوشته مشایخی، م، دانشگاه هنر ، نوع لباس و نماد های رنگ در عرفان اسلامی نوشته مونسی سرخه، م و طالب پور، ف و گودرزی، م، چاپ شده در نشریه هنرهای زیبا و سایت :
www.icfpco.com
همچنین در شرح پروژه عملی از کتب نقاشی ایران نوشته رویین پاکباز، حس وحدت(سنت عرفانی در معماری ایرانی)نوشته اردلان،ن و بختیار، ل با ترجمه حمید شاهرخ و مقاله جایگاه کیهان شناختی دایره و مربع در معماری مقدس اسلامی نوشته بلخاری قهی، ح، چاپ شده در نشریه هنرهای زیبا .
و کتاب لاتین :
Bakhtiari, L, Sufi, tomson, 1991
1-9 چگونگی انجام پروژه عملی
شناخت و بررسی فرهنگ، هنر و مذهب ژاپن، همچنین سنت ها، عناصر و نقشمایه های ژاپنی(فرم، نوشتار، فضای هنری، ترکیب بندی) سبب گشت تا به کمک معرفی، بررسی و تأثیر طراحی گرافیک 64 مورد از نمونه بسته بندی های ژاپنی که به لحاظ کاربرد نقش تفکیک شده و سپس با تلفیق عناصر، فضای هنری و نقشمایه هایی ایرانی طراحی شد. مواردی که منجر به انتخاب و پیاده سازی طرح گرافیک بسته بندی برای سه محصول چای، پسته، زعفران در دو شاخه مصرف داخلی و صادرات شد به شرح زیر می باشد.
– شناخت و بررسی نقوش و عناصر، رنگ، فرم، ترکیب بندی، تصویر سازی، چیدمان، بسته بندی ژاپنی و کاربرد نقشمایه های ایرانی در بسته بندی اصیل ایران
– فرم شناسی و معنا شناسی محصول و تأثیر از هندسه اسلامی در بسته بندی ایرانی
– کاربرد مواد متفاوت و معانی آنها با توجه به طراحی سبز
1-9-1 شناخت و بررسی نقوش و عناصر، رنگ، فرم، ترکیب بندی، تصویر سازی، چیدمان، بسته بندی ژاپنی و کاربرد نقشمایه های ایرانی در بسته بندی اصیل ایران
– کاربرد ابر، که در دوره های مختلف نگارگری ایرانی بسیار مورد استفاده قرار گرفته است، در بسته بندی چای و پسته رؤیت می شود که نقشی اصیل و گویا در ارتباط با طراحی گرافیک دو محصول می باشد. همچنین در بسته بندی چای، تداعی گر آرامش و آسمان صاف می باشد.
– معنای لغوی واژهAVIJE اصیل و خالص می باشد،که به اصالت محصولات ایرانی کمک می کند.
– در ترکیب بندی آثار سعی شده است که از فضا سازیی استفاده شود که آرامش را بیشتر القا کند.
– در بسته بندی چای با تأثیر از باغ های چای ایرانی از رنگ سبز و سفید استفاده شده است. رنگ طلایی در دوره های مختلف نگارگری ایران – که پیشینه استفاده از آن به دوران ساسانی و نقاشی های مانویان باز می گردد- استفاده می شده است. کاربرد رنگ طلایی در بسته بندی های صادراتی جهت جلوه بیشتر بر روی بسته بندی های چای و زعفران که از جنس چوب تیره می باشند علاوه بر معنای نمادینشان، با تأثیر بر بالا رفتن فروش، بسیار مناسب است.
– فرم تصویر سازی محصولات که با تأثیر از آن در هر سه محصول اصیل ایرانی (چای : کاربرد نقش خلاصه شده برگ چای، پسته: کاربرد نقش تصویری پسته، زعفران : نقش خلاصه شده گل زعفران) نقش چاپی ابر در بسته بندی های چای و پسته و همچنین کاربرد طراحی طبیعت گرایانه در بالای کادر بسته بندی زعفران استفاده شده است.
1-9-2 فرم شناسی و معنا شناسی محصول وتأثیر از هندسه اسلامی در بسته بندی ایرانی
در هندسه اسلامی هر کدام از اشکال هندسی معنای خاصی دارند که در شرح پروژه عملی به آن اشاره شده است.
فرم مثلت :«در عالم کبیر تداعی گر روح می باشد. »(Bakhtiari, 1991: 45) فرمی است که هر یک از شش عدد آنها به تنهایی حاوی 25 عدد چای تی بگ می باشد و در مجموع با قرارگیری در شش ضلعی چوبی کلیّتی واحد را در بر دارد، در مجموع حاوی 150 عدد چای می باشد.
فرم شش ضلعی: « اولین عدد کامل، به لحاظ معنایی در عالم صغیر، شش توان مسیر در شش مسیر می باشد و در عالم کبیر نشانگر بدن می باشد. »(Bakhtiari, 1991: 45) این فرم به لحاظ بصری تداعی گر آرامش، و از لحاظ چیدمان در سوپر مارکت ها راحت و چشم نواز است.
فرم مربع : در بسته بندی پسته به شکل مکعب مستطیل ظاهر گشته است.« ثبات اولین عدد مربع می باشد که در عالم صغیر نمایانگر چهار خلقت می باشد و با عناصر(محصولات،جهان،اصل)در ارتباط می باشد و در عالم کبیر نماد ماده است، همچنین نمایانگر ایستایی و زمین می باشد.» (Bakhtiari, 1991: 45) از نظر چیدمان بسیار مناسب و با طرح بسته بندی دو تکه برای نمایش بهتر محصول(پسته) استفاده شده است. در بسته بندی زعفران نیز مورد استفاده قرار گرفت که به مادّیّت و زمینی بودن محصول زعفران اشاره دارد.
فرم دایره: در بسته بندی زعفران و چای از فرم دایره استفاده شده است، « تعداد درجات در یک دایره را نشان می دهد. در عالم صغیر معنای تعداد سیاهرگ های بدن و در عالم کبیر نماد تعداد روزهای خورشیدی می باشد.»(Bakhtiari, 1991: 45) فرم دایره برای بسته بندی خاص چای با طراحی برچسب ساده تأثیر از فرهنگ مدرن را نیز دارد.
1-9-3 کاربرد ماتریال های متفاوت و معانی آنها با توجه به طراحی سبز
– در طراحی سبز، استفاده از حداقل مواد لازم در بسته بندی تا حدی که امنیت کالا را تضمین کند و همچنین طراحی مناسب به منظور حداقل استفاده از چسب و منگنه در بسته بندی که این خصیصه در بسته بندی شیشه ای و چوبی زعفران رعایت شده است. در بسته بندی چوبی دو قطعه چوب با دو مگنت به هم متصل می شوند و در بسته بندی شیشه ای با یک در چوب پنبه ای محصول بسته بندی می شود. همچنین درب بسته بندی شش ضلعی چای با دو مگنت به هم متصل می شوند.
– بسته بندی با این هدف طراحی شود که قابلیت استفاده مجدد و بازیافت را داشته باشد و حداقل تأثیر بر روی محیط زیست را در حالت دور ریز و زباله داشته باشد. کاربرد چوب و طلق فشرده کمک شایان توجهی در نوع بازیافت بسته بندی محصولات می کند.
– استفاده از حداقل تعداد رنگ در کار چاپ. در بسته بندی شیشه ای و چوبی زعفران، بسته بندی چوبی چای فقط از حک لیزر و کاربرد رنگ طلایی در نوشته استفاده شده است.
– بهینه سازی بسته بندی ها از نظرحجم و شکل. استفاده از فرم مربع، مربع مستطیل، مثلث متساوی الاضلاع و شش ضلعی، موجب چیدمان راحت تری نسبت به فرم های دیگر- فرم های خاص- دارد.
– تعادل بین الزامات زیست محیطی و منافع اقتصادی. ضرورت نیاز جامعه و تقاضای مشتری و تمامی هزینه ها و موارد بسته بندی محصول از تولید تا مصرف و بازیافت باید در طراحی محصول از قبیل کاربرد مواد، طرح صنعتی، طراحی گرافیک و … بررسی شود که ما نیز سعی برکاربرد صحیح این موارد داریم.
کلیه بسته بندی های طراحی شده در راستای اطلاعات جمع آوری شده می باشد که در فصل دوم و سوم به آنها پرداخته ایم. امید است تا بتوانیم هویت و شاخص های اصیل ایرانی را در طراحی بسته بندی ایران به کار ببندیم .
فصل دوم
فضای هنری ژاپن
2-1 جغرافیای ژاپن
ژاپن سرزمینی است کوهستانی، در سراسر چهار جزیره بزرگ آن کوه هایی بلند و ردیف هایی از تپه ها دیده می شود. ترکیب خطوط ساحلی مضرس و کوهستان های پرشیب، سراسر کشور را به صورت یکی از زیباترین نقاط جهان در آورده است، لکن این همه موجب شده است که برای کشاورز ژاپنی زمین چندانی باقی نماند، کشاورزی که تنها در حدود یک پنجم خاک جزایر خود را برای کشاورزی مناسب می یابد. کوه های این سرزمین، ژاپنی ها را به سوی دریا کشانده و آنان را به بزرگترین دریانوردان آسیا مبدل کرده است. خطوط دریایی شاهراه های بزرگ داخلی ژاپن را تشکیل داده اند. راه های دریایی، ژاپنی ها را به خارج از سرزمین خود فراخوانده اند و جریان های سرد و گرم دریایی که سواحل جزایر را فرا می گیرند مناطق غنی ماهیگیری برای ماهیگیران سخت کوش ژاپنی فراهم آورده اند. ژاپن به جز زغال سنگ، منابع معدنی چندانی ندارد، با این همه، کوه های ژاپن، همراه با بارش سنگین، یک دارایی بزرگ را در دنیای نوین، که همانا نیروی آب باشد، به ژاپن ارزانی داشته است، و این سخت برای سرزمینی که از جهات دیگر نسبتا تنگدست است اهمیتی فوق العاده دارد. پس از اقلیم مساعد، عامل جغرافیایی دیگری که در رقم زدن تاریخ ژاپن بیشترین اهمیت را دارد عامل جدا افتادگی است. ژاپن قسمتی از منطقه چینی تمدن، یعنی آن منطقه آسیای خاوری است که در حول و حوش چین متمرکز بوده و تحت سلطه فرهنگی قرار داشته که در قدیم الایام در دشت های چین شمالی گسترش یافته است.(رایشاوئر، 1379، ص 5)
حوزه چینی تمدن خود منزوی ترین منطقه در میان مناطق بزرگ تمدن اولیه است که از دیگر مراکز فرهنگ آغازیان در هند، خاور نزدیک، و جهان مدیترانه ای به وسیله مدافع عظیم زمین – رشته کوه ها و صحراهای وسیع آسیای مرکزی، جنگل ها و اراضی پست و بلند جنوب شرقی آسیا و شبه جزیره مالایا (Malaya Pensinsula)– جدا شده است. در این منطقه نسبتاً جدا افتاده تمدن چینی، ژاپن در گذشته جدا افتاده ترین ناحیه بوده است. ژاپن، مانند انگلستان، کشوری است جزیره ای، لکن عرض تنگه میان آن و کره، یعنی نزدیکترین خشکی قاره ای به خودش، بالغ بر 160 کیلومتر است. در حدود 800 کیلومتر دریای آزاد میان ژاپن و چین- این زادگاه تمدن در آسیای شرقی – فاصله می افکند. در روزگار دریانوردی ابتدایی این موانع آبی بسیار وسیع بودند و ژاپن را به جدا افتاده ترین کشور در میان کشور های قدیم جهان مبدل می ساختند. ژاپن از لحاظ فرهنگی دختر تمدن چینی به شمار می رود. معماری بومی و سبک زندگی ژاپنی ها و بوریای ضخیم کف اتاق، تیغه های کاغذی کشویی(sliding paperpaners) به جای دیوارهای داخلی، ساختمان غیر محصور و هواگیر سراسر خانه، طاقچه های مخصوص برای اشیای هنری، منقل های گرمازای زغال سوز، وان های چوبی و آهنی، و محل استحمام در زندگی روزانه به عنوان وسیله ای برای تمدد اعصاب در پایان روز کار و در زمستان به عنوان وسیله ای برای بازگرداندن احساس گرما و تندرستی – همه اینها و بسیاری از دیگر خصوصیات ساده اما اساسی وضع خانه و زندگی روزمره، کاملاً منحصر به ژاپن است، و از فرهنگی به غایت متمایز حکایت می کند نه از فرهنگی مبنی بر تقلید محض. (رایشاوئر، 1379، ص 8)
احساس همبستگی طایفه ای و اعتقاد به اهمیّت حقوق و قدرت، بدون شک، در میان این مردم فوق العاده قوی بوده است، زیرا این نیروها در سراسر تاریخ ژاپن عاملی غالب به شمار آمده و اکنون نیز در ژاپن نوین زنده و پا برجاست.
دین ژاپنی های اولیه اساسا نوعی پرستش ساده طبیعت بود که احتمالا، تحت تأثیر چینی ها بعداً با مظاهری از پرستش نیاکان در هم آمیخت. این دین در آغاز نامی نداشت، لکن بعداً دارای اسم چینی مآب شینتو (راه خدایان) شد تا از دین بودایی رایج در قاره آسیا متمایز باشد. آیین شینتو مبتنی بر احساس ساده ترس آمیخته به احترام و اعجاب در برابر هر پدیده شگفت انگیز یا رعب انگیز طبیعت بود: آبشاری، پرتگاهی، کوهستانی، درختی بزرگ، سنگی با شکل غریب و عجیب، یا حتی شیئی ناچیز که قدرت آزار رساندن دارد.- مثلا حشره ای. هر آنچه القاء کننده ترس آمیخته با احترام و اعجاب می بود کامی نامیده می شد- کلمه ای که معمولا به (خدا) ترجمه می شود، لیکن در اساس به معنای (بالا) و توسعاً به معنای (برتر) است. این مفهوم ساده شینتویی الوهیت را باید به خاطر سپرد تا بتوان درک کرد که خداگونه انگاشتن (Deification) امپراتوران زنده و همه سربازان ژاپنی که در راه میهن خود جان باخته اند در ژاپن چه معنایی دارد. اماکنی که مردم غالباً در آنجا احساس ترس آمیخته به احترام و اعجاب می کردند به مراکز پرستش و سرانجام به زیارتگاه ها مبدل شد. امروزه ده ها از این قبیل زیارتگاه ها در سراسر ژاپن وجود دارد. (رایشاوئر، 1379، ص 15)
2-2 تاثیر چین بر ژاپن
آنچه را که بتوان با عنوان (هنر چینی) مشخص و متمایز کرد دارای تاریخی پیوسته تر– اگر چه نه کهن تر– از سایر هنر های جهان است. هنر نقاشی به مدت تقریباً دو هزار سال بدون وقفه در چین ادامه داشت، با این حال، نقاشی و مجسمه سازی دیرتر از دیگر هنرها به شکوفایی رسیدند. چینی ها تحت تأثیر بیگانگان و مهاجمان قرار گرفتند، ولی هرگز خصلت ویژه فرهنگ خود را از دست ندادند و از تحول فرهنگی بازنماندند. از این رو، آنها نه فقط کهن ترین فرهنگ خاور دور، بلکه همواره پیشرفته ترین فرهنگ را داشتند. هنر آنان بر هنر سرزمین های مجاور- ژاپن، کره، منچوری، آسیای میانه و تبّت- بسیار اثر گذاشت. تأثیر چین را بر جهان اسلام، و حتی بر اروپای باختری نیز می توان تشخیص داد. علاوه بر این، مهارت فنی استثنایی چینیان مکمل بصیرت و تهذیب و ظرافت آنها بوده است. آنها طرز ساخت ابریشم و کاغذ و ظروف چینی اصل را ابداع کردند و در باسمه کاری با لوحه چوبین پیشگام بودند.
کنفسیوس در تاریخ (551-479 ق م ) می زیست. آموزش های انسان گرایانه، اخلاقی و فلسفی او در ذهن چینیان جای گرفت و آمیخته با اصول عرفانی تائوییسم بر جریان تمدن و هنر آنان اثر گذارد.
در دوران هان ( 206 ق م – 220 ب م) ویژگی های هنر چینی به خصوص در مجسمه سازی، نقاشی و سفالگری شکل گرفتند. در این دوران، محتملاً به سبب آموزش های کنفسیوس، گرایشی به دنیوی کردن هنر رخ نمود، ولی با ورود آیین بودایی از هند (سده اول ب م ) این گرایش متوقف شد. مهایانه بودایی با خدایان بیشمار و نظریه بدی ستوه مذهب رایج در چین را سخت تحت تأثیر قرار داد و نقشمایه های هندی الهام بخش تمثال سازان چینی شد.
شاخه های مختلف هنر چینی، به خصوص در عصر امپراتوری مقتدر تانگ، به مرحله اوج شکوفایی رسیدند. تأثیرات هنر جوامع دیگر از جمله ایران را در سفالگری، نقره کاری و مفرغ سازی دوران تانگ می توان باز شناخت. سفالگری به خصوص تندیس های مورد استفاده در مراسم تدفین جنبه دنیوی هنر چینی را به بهترین صورت نشان می دهند.
پس از فروپاشی امپراتوری تانگ، امپراتوری دیگری به نام سونگ برقرار شد. هنرمندان سونگ (960-1278)، نظامیگری و توسعه طلبی پیشین جای به گرایش های یکسره متفاوت داد. هنرمندان سونگ متفکرانه تر، ظریف تر و پالوده تر شد. ظرف های چینی اصل و نیز سلادون های (سلادون : Celadon. در اصل، به معنای نوعی رنگ سبز است، ولی در اروپا به لعاب های نیمه شفاف در برخی ظروف چینی و کره یی اطلاق می شود. عالی ترین انواع سفالینه سلادن به دوران امپراتوری سونگ ( سده دهم تا سیزدهم) تعلق دارند.) سلادون های ظریف متعلق به این زمان هنوز نیز همانندی ندارند. نقاشی به خصوص در عرصه منظره نگاری ناب به بالاترین حد تکامل خود رسید. مفرغ سازی از نو اهمیت پیدا کرد، ولی نقشمایه های قدیم (چون اژدها، پرنده، چهارپایان، صورتک اهریمنی، تندر، ابرهای پیچان و غیره)، بدون شناخت کافی مورد تقلید قرار گرفتند. در میانه سده سیزدهم، مغولان به سرزمین چین یورش بردند، اما این هجوم باعث قطع سیر تحول هنر چینی نشد. می نو، می یو- جین و مایوآن از جمله برجسته ترین نقاشان دوره سونگ به شمار می آیند.
هنر چینی در دوران فرمانروایی خاندان مغولی یوآن(1260-1368 )، رنگ و رمقی تازه یافت. در دوران امپراتوری مینگ(1368-1644)، سادگی کلاسیک دوران های پیشین از میان رفت، در تمامی هنرها، گرایشی به رنگ آمیزی متنوع، ظرافتکاری، و تزیین رخ نمود. همچنین، دوران مینگ شاهد پیشرفت در فن ساختن ظرف های چینی آبیفام و سفید بود. خاندان چینگ یا منچو – که آنها نیز ریشه مغولی داشتند – واپسین امپراتوران حاکم بر سرزمین چین بودند. در دوران چینگ(1644-1912)، تمایلی آشکار برای اشاعه فرهنگ ملی، تأکید بر شیوه های سنتی و کامل کردن اسلوب های موجود بروز کرد. حمایت دولتی از هنر در مقیاسی وسیع افزایش یافت. بهترین انواع ظروف مرغوب و اشیای سنگی و عاجی در کارگاه های صنعتی ساخته شدند. چینیان طی سالیان دراز، نقاشی و خوشنویسی را عمده ترین هنرهای در خور توجه بزرگ زادگان می دانستند، و دیگر هنرهای بصری را نوعی صنعتگری محسوب می کردند. این دو هنر از بسیاری جنبه ها با یکدیگر پیوند داشتند. ابزار و مواد مشابه (قلم مو، مرکب، ابریشم یا کاغذ) در خوشنویسی و نقاشی به کار برده می شد و اجرای اثر در هر دو مورد چیره دستی همانندی را ایجاب می کرد.

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید