دانشگاه آزاد اسلامي
واحد ايلام
تعهد نامه اصالت رساله يا پايان نامه
اينجانب رقيه عليرضائيان کارشناسي ارشد دانش آموخته مقطع کارشناسي ارشد ناپيوسته در رشته. جنگل شناسي و اکولوژي جنگل که در تاريخ 30/6/1393 از پايان نامه خود تحت عنوان “بررسي شرايط رويشگاهي بادام کوهي در ذخيره‌گاه جنگلي کلم شهرستان بدره” با کسب نمره …….. و درجه . . . . . . . . .. دفاع نموده ام بدينوسيله متعهدمي شوم:
1) اين پايان نامه / رساله حاصل تحقيق وپژوهش انجام شده توسط اينجانب بوده ودر مواردي که از دستاوردهاي علمي وپژوهشي ديگران (اعم از پايان نامه، کتاب، مقاله و. . . . . . ) استفاده نموده ام، مطابق ضوابط ورويه موجود، نام منبع مورد استفاده وساير مشخصات آن را در فهرست مربوط ذکر ودرج کرده ام.
2) اين پايان نامه / رساله قبلا براي دريافت هيچ مدرک تحصيلي (هم سطح، پايين تر يا بالاتر) درساير دانشگاه‌ها وموسسات آموزش عالي ارائه نشده است.
3) چنانچه بعد از فراغت تحصيل قصد استفاده وهرگونه بهره برداري اعم از چاپ کتاب، ثبت اختراع و. . . . ازاين پايان نامه داشته باشم، از حوزه معاونت پژوهشي واحد مجوزهاي مربوطه را اخذ نمايم.
4) چنانچه در هر مقطعي زماني برخلاف موارد فوق ثابت شود، عواقب ناشي ازآن مي پذيريم و واحد دانشگاهي مجاز است با اينجانب مطابق ضوابط ومقررات رفتار نموده ودر صورت ابطال مدرک تحصيلي ام هيچگونه ادعايي نخواهم داشت.
نام ونام خانوادگي:
رقيه عليرضائيان
تاريخ وامضاء

دانشگاه آزاد اسلامي
واحد ايلام
پايان نامه براي دريافت درجه کارشناسي ارشد در رشته منابع طبيعي (M. Sc)
گرايش: جنگل شناسي و اکولوژي جنگل
عنوان:
بررسي شرايط رويشگاهي بادام کوهي در ذخيره گاه جنگلي کلم شهرستان بدره
استاد راهنما:
دکتر علي رستمي
نگارش:
رقيه عليرضائيان
تابستان 1393
سپاسگزاري
ستايش خداوندي را که در يگانگي، والا و در بي همتايي، نزديک ودر اقتدار شکوهمند، هميشه مورد سپاس بوده وهمچنان مورد ستايش خواهد بود.
برخود لازم مي دانم که در پايان اين پژوهش، از فرزانه پهنه دانش ومعرفت سپاس گويم:
استاد بلند مرتبه وبزرگوار جناب آقاي دکترعلي رستمياستاد راهنما، علاوه بر تعليم علم ودانش در راهنمايي اين پژوهش اينجانب را از رهنمودهاي ارزنده خويش بهره مند ساختند نهايت تشکر وقدر داني نمايم.
تقديم به.. .
پدر ومادرم
آنان که ناتوان شدند تا ما به توانايي برسيم.. .
موهايشان سپيد شد تا ما روسفيد شويم.. .
و عاشقانه سوختند تا گرمابخش وجود ما و روشنگر راهمان باشند.. .
فهرست مطالب
عنوان صفحه
چکيده1
فصل اول: کليات تحقيق
1-1- بيان مساله3
1-2- اهميت و ضرورت انجام تحقيق4
1-3- سؤالات تحقيق5
1-4- اهداف5
1-5- تعاريف و کليات6
1-6- جمع بندي و جنبه جديد بودن و نوآوري در تحقيق12
فصل دوم: مروري بر ادبيات و پيشينه تحقيق
2-1- مرور منابع14
2-1-1- بررسي پژوهش‌هاي انجام شده در داخل کشور14
2-1-2- بررسي پژوهش‌هاي انجام شده در خارج از کشور19
فصل سوم: مواد و روش‌ها
3-1- مواد و روش‌ها22
3-1-1- مواد22
3-1-1-1- رويشگاه زاگرس22
3-1-1-2- زيست بوم استان ايلام22
3-1-1-3- منطقه مورد مطالعه23
3-1-1-4- اقليم23
3-1-1-5- زمين‌شناسي25
3-2- روش انجام تحقيق26
3-2-1- تهيه نقشه‌هاي عوامل فيزيوگرافي26
3-2-2- نمونه‌برداي خاک27
3-2-2-1- آزمايشات خاک28
3-2-3- جامعه آماري، روش نمونه‏گيري و حجم نمونه28
3-2-4- متغير‌هاي مورد بررسي28
3-2-5- روش‌ها و ابزار تجزيه و تحليل داده‏ها29
فصل چهارم: نتايج
4-1- نتايج31
4-1-1- تهيه نقشه عوامل فيزيوگرافي31
4-2- تهيه نقشه شبکه آماربرداري33
4-3- پوشش گياهي34
4-4- مشخصات رويشي توده مورد مطالعه34
4-4-1- آناليز همبستگي ميان خصوصيات رويشي37
4-5- بررسي مشخصه‌هاي کمي و کيفي بادام کوهي تحت تأثير عوامل فيزيوگرافي:38
4-5-1- ارتفاع از سطح دريا38
4-5-2- جهت‌هاي جغرافيايي39
4-5-3- شيب دامنه40
4-6- وضعيت خاک منطقه مورد مطالعه42
4-6-1- بررسي وضعيت خاک در طبقات مختلف ارتفاعي42
4-6-2- بررسي وضعيت خاک در جهت‌هاي مختلف جغرافيايي42
4-6-3- بررسي وضعيت خاک در شيب‌هاي مختلف43
4-6-4- ضريب همبستگي بين متغير‌هاي رويشي و خصوصيات خاک44
فصل پنجم: بحث و نتيجه گيري
5-1- بحث و نتيجه گيري47
5-2- پيشنهادات49
منابع50
فهرست جدول‌ها
عنوان صفحه
جدول 1-1- ليست گياهان شناسايي شده در تيپ Amygdalusarabica- Annual grasses10
جدول 1-2 ليست گياهان شناسايي شده در تيپ AmygdalusarabicQuercusbrantii-11
جدول 4-1- ليست فلورستيک گونه‌هاي گياهي منطقه مطالعاتي34
جدول 4-2- نتايج اندازه‌گيري مشخصه‌‌هاي رويشي توده بادام کوهي35
جدول 4-3- آناليز همبستگي ميان پارامتر‌هاي رويشي بادام کوهي منطقه مورد مطالعه37
جدول 4-4- نتايج تجزيه و تحليل مشخصه‌هاي رويشي بادام کوهي در ارتباط با طبقات مختلف ارتفاعي38
جدول 4-6- نتايج تجزيه و تحليل مشخصه‌هاي رويشي بادام کوهي در ارتباط با جهت‌هاي جغرافيايي39
جدول 4-7- مقايسه‌ي ميانگين تأثير عامل جهت دامنه بر مشخصه‌هاي كمي بادام کوهي40
جدول 4-8- نتايج تجزيه و تحليل مشخصه‌هاي رويشي بادام کوهي در ارتباط با درصد شيب41
جدول 4-9- مقايسه‌ي ميانگين تأثير عامل شيب بر مشخصه‌هاي كمي بادام کوهي41
جدول 4-10- مقايسه مشخصه‌هاي خاک در طبقات مختلف ارتفاعي42
جدول 4-11- مقايسه مشخصه‌هاي خاک در جهات جغرافيايي43
جدول 4-12- مقايسه مشخصه‌هاي خاک در شيب‌هاي مختلف44
جدول 4-13- ضريب همبستگي بين مشخصه‌هاي رويشي و خصوصيات خاک45
فهرست شکل‌ها
عنوان صفحه
شکل 1-1- نمايي از درختچه بادام کوهي در منطقه مورد مطالعه (ذخيره‌گاه بادام کلم بدره)9
شکل 3-1- موقعيت منطقه مورد مطالعه در کشور، استان و شهرستان23
شکل 3-2- آمبروترميک حوزه كلم (ايستگاه هواشناسي ايلام طي دوره‌ي آماري 1392-1370)25
شکل 3-3- نمايي از نمونهبرداري خاک در رويشگاه مورد مطالعه27
شکل 4-1- نقشه مدل رقومي ارتفاعي (DEM) منطقه مورد مطالعه31
شکل 4-3- نقشه کلاسه‌هاي شيب در منطقه مورد مطالعه32
شکل 4-4- نقشه جهات جغرافيايي در منطقه مورد مطالعه32
شکل 4-5- شبکه آماربرداري 200×200 متر و نحوه قرارگيري پلاتها33
شکل 4-6- جانمايي قطعات نمونه آماربرداري بر روي تصاوير ماهوار‌ه‌اي Google Earth33
شکل4-7- تعداد در هکتار گونه بادام کوهي در قطعات نمونه منطقه مورد مطالعه36
شکل4-8- تعداد در طبقات قطري تاج گونه بادام کوهي در منطقه مورد مطالعه36
شکل 4-9- تعداد در طبقات ارتفاعي گونه بادام کوهي در منطقه مورد مطالعه36
شکل 4-10- رابطه رگرسيوني بين قطر تاج و ارتفاع درختچه‌هاي بادام کوهي در منطقه مورد مطالعه37
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
نمودار 4-1- مقايسه‌ي ميانگين تأثير عامل ارتفاع از سطح دريا بر مشخصه‌هاي كمي بادام کوهي39
نمودار 4-2- مقايسه‌ي ميانگين تأثير عامل جهت دامنه بر مشخصه‌هاي كمي بادام کوهي40
نمودار 4-3- مقايسه‌ي ميانگين تأثير عامل شيب بر مشخصه‌هاي كمي بادام کوهي41
نمودار 4-4- مقايسه مشخصه‌هاي خاک در طبقات مختلف ارتفاعي42
نمودار 4-5- مقايسه مشخصه‌هاي خاک در جهات جغرافيايي43
نمودار 4-6- مقايسه مشخصه‌هاي خاک در شيب‌هاي مختلف44
نمودار 4-7- ضريب همبستگي بين مشخصه‌هاي رويشي و خصوصيات خاک45
چکيده
در اين مطالعه، ذخيره‌گاه بادام کوهي (Amygdalus Arabica Olive) منطقه کلم شهرستان بدره در استان ايلام که يک دخيره گاه تيپيک مي‌باشد، مورد بررسي قرار گرفت. ابتدا در منطقه، محدوده ذخيره‌گاه بادامک، شناسايي و پليگون آن به ‌صورت رقومي بسته شد. در داخل محدوده‌‌هاي مشخص شده شبکه آماربرداري به ابعاد 200×200 متر به‌ صورت منظم- سيستماتيک تصادفي طراحي و براي اندازه‌گيري درختچه‌ها و از قطعات نمونه دايره‌اي شکل با مساحتي به روش حداقل سطح تعيين گرديد. نتايج اندازه گيري مشخصه‌هاي کمي و کيفي نشان داد که اين مشخصه‌ها در حال نوسان بوده و براي بررسي وضعيت خاک رويشگاه مورد مطالعه، برخي مشخصه‌‌هاي فيزيکي و شيميايي خاک از قبيل بافت خاک، ماده آلي، کربن آلي، اسيديته، نيتروژن کل، وزن مخصوص ظاهري و هدايت الکتريکي (Ec) در مرکز هر قطعه نمونه مورد اندازهگيري و مطالعه قرار گرفت. مقايسه ميانگين‌ها در ارتباط با مشخصه ارتفاع از سطح دريا نشان داد که در ارتفاعات پائين منطقه مورد مطالعه که اکثراً در داخل دره واقع شده بودند (طبقه ارتفاعي 1000-900 متر)، تعداد درختچهها، تعداد جستها و وضعيت شادابي داراي ميانگين بيش‌تري بوده و بالعکس در ارتفاعات بالاتر (طبقه ارتفاعي 1200-1100 متر) ميانگين ارتفاع درختچهها و قطر تاج بيش‌تر بوده است. در ارتباط با عامل فيزيوگرافي جهت دامنه نتايج نشان داد که در جهت‌هاي شرقي منطقه مورد مطالعه، تعداد درختچهها، تعداد جستها و ارتفاع و قطر تاج آنها داراي ميانگين بيش‌تري بوده و در جهت‌هاي شمالي وضعيت شادابي درختچهها نسبت به ديگر جهت‌ها بهتر بوده است. نتايج بررسي خصوصيات کمي و کيفي بادام کوهي در شيب‌هاي مختلف نشان داد که در طبقات شيب 60-45 درصد بيش‌‌ترين تعداد درختچه و تعداد جست گروه ديده ميشود و در مناطق کم شيب از تعداد درختچه کاسته ميشود. در کلاسه‌‌هاي شيب 45-30 درصد ارتفاع، قطر تاج و وضعيت شادابي درختچه‌هاي بادام کوهي از ميانگين بالاتري برخوردار است.
با توجه به نتايج ضريب همبستگي پيرسون، تعداد درختچهها و قطر تاج آنها با ماده آلي خاک در سطح 5 درصد داراي همبستگي مثبت و معنيدار مي‌باشد. همچنين بين تعداد درختچهها و تعداد جست گروهها با نيتروژن کل به ترتيب در سطح احتمال 1 درصد و 5 درصد همبستگي مثبت و معني دار وجود دارد. مشخصه‌هاي کمي و کيفي درختچه‌هاي بادام کوهي با مشخصه‌هاي خاک از جمله اسيديته، درصد شن، ماده آلي و نيتروژن کل رابطه مثبت و با مشخصه‌هاي خاک از جمله درصد رس و سيلت رابطه منفي وجود دارد، هر چند معني دار نميباشند.
کلمات کليدي: بادام کوهي، عوامل فيزيوگرافي، ذخيره‌گاه کلم، شهرستان بدره
فصل اول
کليات تحقيق
1-1- بيان مساله
استان ايلام داراي 641667 هکتار جنگل و 1146280 هکتار مرتع مي‌باشد که در مجموع بيش از 87 درصد استان را عرصه‌هاي منابع طبيعي تشکيل ميدهد، اين مقدار برابر 4% جنگل‌ها و 1% مراتع كشور و همچنين 10% سطح جنگل‌ها و 6% مراتع زاگرس مي‌باشد. 66 درصد جنگل‌‌هاي استان را جنگل تنک تشکيل ميدهد و جزء جوامع جنگلي مناطق خشك و نيمه‌خشك سلسله جبال زاگرس بوده و تيپ غالب آن را گونه بلوط ايراني با 90%، گونه پسته وحشي 6% و 4% بقيه را بادام كوهي، داغداغان، كيكم، بادامك و غيره را شامل مي‌شود. از جمله گونه‌هاي نادر گياهي استان ايلام ميتوان به مورد، بادام، بادامک، گلابي وحشي، سماق، ارغوان، لرگ، زربين و. . . اشاره کرد كه ذخيرهگاه‌هاي جنگلي استان را تشکيل ميدهند.
بادام کوهي درختچه‌اي متعلق به خانواده گلسرخيان1 تا ارتفاع 6 متر، با شاخه‌هاي متعدد، ايستاده و بدون کرک، سبز رنگ و استوان‌هاي، برگ‌هاي خطي، گل‌ها به قطر 25 ميلي‌متر و موسم گلدهي آن اسفند تا فروردين ماه مي‌باشد (مظفريان 1383). از نظر اکولوژيکي، جنگل‌‌هاي بادامك به عنوان يكي از مهم‌ترين عوامل بازدارنده بروز سيل در مناطق كوهستاني و تخريب اراضي و محصولات كشاورزي در بسياري از مناطق جغرافيايي و اكولوژيكي مطرح ميباشند.
ذخيره‌گاه بادام کوهي منطقه کلم بدره، جزء رويشگاه‌‌هاي با اهميت و از ذخاير ژنتيکي درختچه‌اي در ايران محسوب ميشود. عدم شناخت کافي از اين ذخيره‌گاه مانع جدي در احياء رويشگاه‌‌هاي تخريب يافته آن و برنامهريزي به منظور مديريت بهينه رويشگاه‌‌هاي موجود خواهد بود. بر اين اساس آگاهي از نياز رويشگاهي اين گونه و تعيين مشخصه‌هاي کمي و کيفي آن ميتواند کمک شاياني براي استفاده مناسب از اين گونه به همراه داشته باشد. در اين راستا آگاهي از ويژگي‌هاي خاك رويشگاه اين گونه نقش مؤثري در پيشنهاد گونه‌هاي سازگار با شرايط خاك در مناطق مشابه دارد، بنابراين ميتوان از نتايج اين پژوهش براي اصلاح، احياء و حفاظت پوشش گياهي مناطق با شرايط مشابه استفاده نمود. با توجه به بومي بودن گونه بادامك، ارزش اقتصادي از نظر توليد ميوه، دارويي، صنعتي و خوراكي، اهميت اكولوژيكي و استفاده از آن در طرح‌هاي آبخيزداري و حفاظت و احياء و جلوگيري از فرسايش خاك و نبود اطلاعات كافي در خصوص گونه بادامك، اقدام به انتخاب آن براي بررسي و مطالعه رويشگاهي آن در ذخيره‌گاه کلم شهرستان بدره شده است. نتايج به دست آمده از اين پژوهش مي‌تواند براي جنگل كاري موفق گونه بادامك در استان ايلام به کار گرفته شود.

1-2- اهميت و ضرورت انجام تحقيق
يکي از وسيع‌ترين مناطق رويشي کشور منطقه زاگرس است که با پنچ ميليون هکتار جنگل تقريباً وسعتي معادل 40 درصد از کل جنگل‌‌هاي کشور را به خود اختصاص داده است. ارزشمندي اين جنگل‌ها به لحاظ زيست محيطي ايجاب ميکند که گونه‌هاي ارزشمند اين مناطق مورد توجه علمي بيش‌تري قرار گيرند. قدم اول در حفاظت از اين ذخيره‌هاي ارزشمند ملي آشنايي کامل با ويژگي‌هاي بومشناختي و بومسازگان آنهاست. جنس بادام يکي از با ارزش‌ترين رستني‌هاي ايران مي‌باشد که در بخش کوهستاني منطقه ايراني و توراني در مرکز، شرق و غرب پراکنش دارد. اين جنس داراي بيش از 40 گونه در پاره اي از نقاط جهان مي‌باشد که بيش از 30 گونه از آن در ايران رويش دارد (ايران نژاد پاريزي 1374). گونه‌هاي جنس بادام به علت دارا بودن خواص دارويي، صنعتي و خوراکي از لحاظ اقتصادي حائز اهميت ميباشند. گونه گياهي بادامک در بسياري از نقاط کشور امکان رويش دارد (الواني نژاد 1378). بنابراين شايسته است که براي حفظ تنوع گون‌هاي، توسعه منابع طبيعي کشور و حفظ ارزش‌هاي زيست محيطي، چنين گونه‌هايي مورد توجه علمي بيش‌تري واقع شوند.
بادامك به عنوان يكي از گونه‌هاي درختچه‌اي مناسب براي بسياري از مناطق اكولوژيك كشور مورد توجه بوده و سالهاست در اراضي شيبداري كه در معرض خطر فرسايش آبي هستند، كشت ميگردد. به جهت ماهيت اجراي طرح‌هاي تثبيت بيولوژيك، شناخت عوامل توسعه دهنده و يا محدود كننده گونه‌هاي گياهي اهميت به سزايي دارد. اولين گام در انتخاب گونه گياهي مناسب، شناخت بستر مناسب براي بقا، رشد، زادآوري و استمرار توليد مي‌باشد. از جمله مهم‌ترين عوامل در موفقيت طرحها و پروژه‌هاي جنگل‌شناسي و مديريت جنگل، شناخت ويژگي‌ها، نيازها و فرايند‌هاي رويشي گياه و اثر متقابل آنها با شرايط رويشگاه است. رشد گياهان علاوه بر خصوصيات ژنتيكي، به عوامل محيطي و رويشگاهي بستگي دارد كه اين عوامل محيطي مجموع‌هاي از خصوصيات خاك، توپوگرافي، آب و هوا، اقليم و ديگر نهاده‌‌هاي اكولوژيك هستند. در برنامهريزي‌هاي اصلاح و توسعه منابع طبيعي، ضمن لزوم بررسي‌هاي گياه شناسي براي هر گونه گياهي، شناخت نياز‌هاي محيطي گياه نيز بايد مورد توجه متخصصان مربوطه قرار گيرد.
در اين راستا، آگاهي از خواهش‌هاي بومشناختي گونه بادامک در ذخيره‌گاه جنگلي کلم شهرستان بدره در استان ايلام از نظر خاک، اقليم، شرايط توپوگرافي و ساير عوامل محيطي ميتواند برنامه‌‌هاي حفاظت، احياء و توسعه اين منابع جنگلي را با موفقيت بيش‌تري همراه کند.
در اغلب عرصه‌هاي ملي بويژه در استان ايلام در حال حاضر امکان استفاده از گونه‌هاي درختي فراهم نيست و تجربيات اخير حکايت از عدم استقرار و يا استقرار ضعيف جنگل‌کاري با گونه‌هاي درختي دارد. بنابراين در حال حاضر استفاده از گونه‌هاي درختچه‌اي همچون بادامک که ميتواند نقش پيش‌آهنگ را در عرصه‌هاي تخريب يافته جنگل‌‌هاي زاگرس داشته باشد، تنها راهکار موجود است. يکي از مناسب‌ترين گونه‌هاي موجود به منظور احياي مناطق تخريب يافته استفاده از انواع بادام بويژه بادامک است. تحقيق حاضر نيز با هدف بررسي شرايط و نياز رويشگاهي گونه بادامک در ذخيرهگاه کلم شهرستان بدره انجام گرفت که نتايج حاصل از آن ميتواند به عنوان يک دستاورد مهم در جهت مديريت بهينه اين ذخيره‌گاه و همچنين در برنامهريزي‌هاي حفاظت، احياء، توسعه و مديريت هر چه دقيق‌تر اين گونه ارزشمند مورد استفاده قرار گيرد.

1-3- سؤالات تحقيق
1- خصوصيات کمي و کيفي جوامع درختچه‌اي بادام کوهي در ارتباط با ارتفاع از سطح دريا و جهت جغرافيايي تغيير ميکند؟
2- آيا تراکم درختچه‌هاي بادام کوهي در يال‌ها بيش‌تر از درهها است؟
1-4- اهداف
1- بررسي شرايط رويشگاهي گونه بادام کوهي در ذخيرهگاه جنگلي کلم شهرستان بدره
2- تعيين مشخصه‌هاي کمي و کيفي درختچه بادام کوهي ذخيرهگاه جنگلي کلم شهرستان بدره
1-5- تعاريف و کليات
1- پوشش گياهي
پوشش گياهي عبارت از انواع درختان، بوته‌ها و علوفه و چمن و سبزي كه در سطح زمين استقرار مي‌يابد به عبارتي هرگونه سرسبزي در سطح زمين را سطح پوشش گياهي نامند (‌جنگل، مرتع، زراعت) فقدان پوشش گياهي در سطح زمين از عوامل عمده تخريب سطح خاك توسط باران مي‌باشد. پوشش گياهي مانعي است در مقابل باران كه به سطح خاك برخورد مي‌نمايد. برخورد باران به سطح خاك باعث جابجايي خاكدانه‌ها و فرسايش خاك مي‌شود. فرسايش خاك حاصلخيز فقر پوشش و نابودي آن‌را در پي دارد‌. عدم وجود پوشش گياهي نيز نابودي خاك را در پي دارد. به عبارتي پوشش گياهي و خاك براي حفظ خود مكمل يكديگرند‌. عدم وجود يكي باعث نابودي ديگري مي‌شود. اين ارتباط حياتي به حيات بشر و موجودات زنده ارتباط دارد.
2- اُت اکولوژي
الف) مطالعه و شناخت روابط و چگونگي رفتار جمعيت يک گونه در رويشگاه و تعامل با اجزاء آن است، که در مديريت علمي رويشگاه‌‌هاي يک گونه به منظور حفظ، احياء و اصلاح آنها حائز اهميت مي‌باشد (مهاجر 1385).
ب) شاخه‌اي از علم اکولوژي که روابط بين يک ارگانيسم يا گونه را با محيط زنده و غير زنده (رويشگاه آن) مورد مطالعه قرار ميدهد.
3- رويشگاه
مجموعه عوامل اقليمي، خاکي و پستي بلندي که در يک محل وجود دارد و شرايط لازم و کافي را براي استقرار و رشد و توسعه درختان بوجود ميآورد. رويشگاه مترادف پايگاه به کار برده ميشود (مهاجر 1385).
4- شرايط اکولوژيکي
دامنه پراکنش گونه‌‌هاي درختي در جنگل‌‌هاي زاگرس متفاوت بوده و هر گونه داراي نياز رويشگاهي خاصي مي‌باشد. در منطقه اکولوژيک زاگرس گونه‌‌هاي مختلفي انتشار دارند که در فرم‌‌هاي مختلف زمين، در جهت‌‌هاي جغرافيايي مختلف، در ارتفاعات مختلف از سطح دريا، بر روي خاک‌‌هاي مختلف با خصوصيات فيزيکي و شيميايي مختلف داراي گسترش‌گاه ويژه‌اي هستند (زهره‌وندي و همکاران 1390).
5- ذخيرهگاه جنگلي
ذخيره‌گاه جنگلي عرصه‌اي جنگلي است که به دلايل اکولوژيک و يا دخالت‌‌هاي انساني دچار آسيب شده و با خطر انقراض يک يا چند گونه جنگلي روبه رو است. با توجه به اين که چنين پديد‌هاي نابودي تنوع زيستي را در زيست کره به دنبال خواهد داشت لازم است با هدف جلوگيري از چنين اتفاقي، برنام‌هاي را براي حفاظت از اين مناطق و به منظور استمرار زادآوري اجرا کرد.
6- بادام کوهي
پراكنش جنس بادام از نظر تقسيم بندي‌هاي جغرافياي گياهي در منطقه ايرانوـ توراني است و از حوزه درياي مديترانه تا آسيا گسترش دارد. پراكنش اصلي آن در جنوب غرب آسيا و خاورميانه است؛ اما تعداد بسيار كمي از گونه‌ها در چين و مغولستان وهمين طور جنوب شرق اروپا رويش دارند. بررسي‌هاي تكاملي نشان داده است كه تكامل بادام در مناطق استپي خشك، بيابان‌ها و مناطق كوهستاني تحت شرايط سخت صورت پذيرفته و اين جنس با زيسگاه‌هاي خشك و نيمه خشك سازگار شده است. بادام در ارتفاعات و بر روي دامنه‌‌هاي صخره اي، سنگي، سنگريزه‌اي و يا بستر‌هاي شني يا رسي رشد مي‌کند. اين جنس نيازمند مناطق نورگير باز است و هم چنين در استپ‌ها و استپ ـ جنگل‌ها مي‌رويد.
جنس Amygdalus به خانواده Rosaceae گل سرخيان تعلق دارد. در حال حاضر اين تيره تقريباً داراي 90 جنس و 3000 گونه مي‌باشد و در ايران داراي 4 زيرتيره، 30 جنس و تقريباً 27 گونه و 7 طايفه است. بادام كوهي درختچه‌اي است خاردار شاخه‌‌هاي آن در ابتدا صاف و قهوه‌اي روشن است پس از چندي رنگ آن به خاكستري روشن يا تيره تبديل مي‌شود. گل بادام روي شاخه‌‌هاي يكساله به صورت جانبي و انفرادي پديدار مي‌شود. گسترش اصلي جنس بادام در منطقه ايراني- توراني است و معمولاً در نواحي جنوب غربي آسيا پراکنده اند. گونه‌‌هاي بادام در شرايط متفاوتي از جمله در شيب جنوبي رشته کوه‌‌هاي البرز تا شيب شمالي کوه‌هاي مکران در جنوب ايران گسترش دارد و رشد مي‌کند (وفادار و ديگران 2008). گونه A. arabica در غرب ايران پراکنده است که داراي شاخه‌هاي شياردار و دمبرگ 7 ميلي‌متري است. اين گونه به دليل اهميت اقتصادي، دارويي و کشاورزي از زمان‌‌هاي بسيار دور مورد توجه بوده و در برابر فرسايش از خاک نگهداري مي‌کنند و به دليل وجود اسيد‌هاي چرب غيراشباع و آميگدالين مصارف دارويي بالايي دارد (شنگ مين2 2003).
بلندي درخت بادام به 6 ‌تا10 متر مي‌رسد. ريشه آن قوي است و به طور عمودي تا 3 متر در زمين فرو مي‌رود و به همين دليل نسبت به خشكي و كم‌آبي مقاوم است. تنه درختان بادام در جواني به رنگ خاكستري شفاف و صاف كه به‌ تدريج رنگ آن تيره‌تر مي‌شود. برگ بادام كشيده و نوك‌تيز و چرمي و كلفت است و بنابراين در هواي گرم و خشك مقاوم است.
از نظر اکولوژيکي، دما مهم‌ترين فاکتور اقليمي براي گونه بادام است. بادام براي جوانه زني يکنواخت در بهار، به سرماي زمستانه متوسطي نياز دارد. درخت بادام سرماي زمستان را در حد متوسطي تحمل مي‌کند ولي به علت زود باز شدن گل‌‌هاي آن تحمل اين درخت نسبت به سرماي بهاره کمتر است. نياز سرمايي براي باز شدن عادي جوانه‌ها بسته به نوع دما متفاوت بوده و از 100 تا 700 ساعت پائين‌تر از 2/7 درجه سانتي‌گراد متغير است. خواب جوانه‌ها به علت وجود غلظت زياد قند در آنها مي‌باشد. درخت بادام سرماي زمستانه را تا 20- درجه سانتي گراد تحمل مي‌کند. در صورتي که سرما بيش از اين حد باشد و سرد شدن هوا نيز به تدريج صورت گرفته باشد، درخت بادام مقاومت بيش‌تري به سرما خواهد داشت. عامل محدود کننده کاشت بادام سرماي بهاره بخصوص در زمان گل يا بلافاصله پس از تشکيل ميوه است. شيب‌هاي جنوبي براي کاشت بادام خيلي مطلوب است و زمين‌هاي هموار نيز در صورتي که داراي هواي ملايمي باشند مي‌توانند مورد استفاده قرار گيرد. در مناطقي که سرماي بهاره متداول است بايد از ارقام دير گلده استفاده شود. بنابراين نسبت به سرماي ديررس بهاره بسيار حساس هستند بادام براي رساندن ميوه خود نياز به 8-6 ماه فصل رشد دارد و در تابستان خواهان هواي گرم و خشك مي‌باشد و در مناطقي که متوسط بارندگي کمتر از 250 ميلي‌ليتر در سال دارد، به خوبي رشد مي‌کند (خاتم‌ساز 1371).
مناسب‌‌ترين خاك براي بادام خاك‌‌هاي لومي مي‌باشند، اما با توجه به اين‌كه درختان بادام اغلب در خاك‌‌هاي غير حاصلخيز كاشته مي‌شوند، بنابراين قبل از كاشت براي تعيين ميزان كمبود مواد غذايي بايد تجزيه خاك صورت گيرد. تجزيه برگي نيز براي تشخيص مقدار و نوع عناصر غذايي خاك مفيد است.
درخت بادام بي برگ در جنگل‌‌هاي زاگرسي به عنوان گونه پرستار و پيش‌آهنگ شناخته شده و يکي از مقاوم‌‌ترين درختان به خشکي و گرما در ميان درختان و درختچه‌‌هاي جنگلي شناخته مي‌شود. با توجه به اينکه کشور ما يکي از کشور‌هاي داراي آب و هواي خشک بوده و کمبود آب در کشاورزي و باغباني مطرح مي‌باشد توسعه‌ي کشت و کار گونه‌‌هاي مختلف بادام در مناطق مناسب ضروري مي‌نمايد (شکل 1-1).

شکل 1-1- نمايي از درختچه بادام کوهي در منطقه مورد مطالعه (ذخيره‌گاه بادام کلم بدره)
7- تيپ‌هاي گياهي منطقه
الف) تيپ Amygdalus arabica- Annual grasses
اين تيپ در شيب شمالي منطقه در محدوده طول شرقي? 25. 1 ? 54 ? 46 تا ?22. 2 ? 59 ?46 و عرض شمالي? 6. 5? 22?33 تا? 15. 2? 24 ?33 واقع شده است. به علت شرايط اکولوژيکي و فشار چراي دام، گرايش پوشش گياهي منطقه منفي است. گونه‌هاي علفي منطقه مورد مطالعه نيز شامل گراس و فورب يکساله مي‌باشند و گياهان بوته‌اي به صورت محدود وجود دارند. خاك اين تيپ عميق و داراي املاح گچ و آهك و مارن مي‌باشد. بافت خاک متوسط تا سنگين داراي ساختمان توده‌اي3، مقدار خلل و فرج متوسط با تعداد زياد و ريشه‌هاي ريز با تعداد متوسط واكنش در برابر HCL زياد، هدايت الكتريكي 74/0 دسي‌زيمنس بر متر و اسيديته آن برابر 78/7 مي‌باشد. از نظر پايداري خاكدانه‌ها بسيار سخت و درصد اشباع آن برابر 48 درصد و مقدار كربنات كلسيم در اين افق 48 درصد است. ميزان لاشبرگ 5 درصد مي‌باشد و در اين تيپ 29 درصد سنگريزه ديده مي‌شود ميزان خاک لخت 1/31 درصد مي‌باشد. پوشش گياهي در اين تيپ داراي 5/9 درصد تاج پوشش مي‌باشد. ليست گياهان موجود در اين تيپ در جدول1-1 ارائه شده است.

جدول 1-1- ليست گياهان شناسايي شده در تيپ Amygdalusarabica- Annual grasses
رديفنام فارسينام علميخانوادهشکل زيستي1گاوزبان خارک‌دارAnchusa strigosa LabillBoraginaceaeHe2گونAstragalu neomozafarina inaPapilionaceaeCh3بارهنگPlantago psyliumPlantaginaceaeHe4دانه تسبيحAegilo pscrassaGramineaeTh5جو هرز (قلطاس)Hordeum glaucumGramineaeTh6بادامکAmygdalus lycioidesRosaceaePh7گلرنگ زردCarthamus oxycanthalisCompositaeTh8شکر تيغال مشهديEchinops ritroides BungeCompositaeHe9دگر گل گندميHetheranthelium piliferumGramineaeTh10زنگوله اي شرقيOnosma heliotropiumBoraginaceaeHe11سدابي زگيل دارHaplophylumtuberculatumRutaceaeHe12طوسک ايتالياييScabiosa rotateDipsacaceaeTh13ترشکRumexephedroidesPolygonaceaeTh14بهمنStipa capensis ThunbGramineaeTh15ختميAlceaaucheriMalvaceaeHe16سوزن چوپانErodium ciconiumGeraniceaeTh17بادام کوهيAmygdalus Arabica oliveRosaceaePh18خنجوکPistachia khinjukAnacardiaceaePh19چچم شکنندهLoliumrigidumGramineaeTh20شبدرTrifolium campesterPapilionaceaeTh21شکر تيغالEchinopsritroidesCompositaeHe22گوش برهPhlomis persica BiossLabiataeHe23کنگرGundelia tournefortii CompositaeHe24علف جاروBromus danthoniaGramineaeTh25جارو علفي باميBromus tectorumGramineaeTh26مريم گليSalvia bracteataLabiataeHe27گچ دوستGypsophila pallidaCaryophyllaceaeHe28بله جي جيAstragalus fasciculifoliusPapilionaceaeChشکل زيستي: تروفيت :Th، هميكريپتوفيت :He، كامفيت :Ch، فانروفيتPh
ب) تيپ Quercus brantii- Amygdalus arabica
اين تيپ در قسمت شمال غربي منطقه قرار گرفته است و در بين طول شرقي ?2. 2 ? 53 ? 46 تا ?28. 6 ? 57 ?46 و عرض شمالي? 16. 9 ? 21 ? 33 تا ?36? 23 ? 33 واقع شده است. اين تيپ داراي شيب زياد و عمق خاك كم تا متوسط بوده و سنگ بستر در بعضي قسمت‌‌هاي آن نمايان شده است. پوشش گياهي درختي بيش‌تر از نوع بلوط ايراني همراه با پايه‌‌هاي پراكند‌هاي از بنه است. بافت خاک متوسط تا سنگين داراي ساختمان توده‌اي، مقدار خلل و فرج زياد با اندازه متوسط و بدون ريشه و واكنش در برابر HCL زياد، هدايت الكتريكي 76/0 دسي‌زيمنس بر متر و اسيديته آن برابر 65/7 مي‌باشد. از نظر پايداري خاكدانه‌ها سخت و درصد اشباع آن برابر 2/32 درصد و مقدار كربنات كلسيم در اين افق 5/68 درصد است. ميزان لاشبرگ 5 درصد مي‌باشد و در اين افق 7/26 درصد سنگريزه ديده مي‌شود و خاک لخت 35 درصدد مي‌باشد. درصد پوشش گياهي اين تيپ 49/20 درصد مي‌باشد.
جدول 1-2 ليست گياهان شناسايي شده در AmygdalusarabicQuercusbrantii-
رديفنام فارسينام علميخانوادهشکل زيستي1جارو علفي هرزBromus danthoniaGramineaeTh2گلرنگ زردCarthamu soxycanthalisCompositaeTh3جاشيرFerulago macrocarpaUmbelliferaeHe4بابونهAnthemis altissimaCompositaeTh5کنگرGundeliatournefortiiCompositaeHe6دانه گنجشکيHelianthemum salisifolimCistaceaeTh7شيرپنير موئينGalium setaceumRosaceaeTh8دم روباهکLophocloaphleoidesGramineaeTh9خشخاش هرزPapaverdubiumPapaveraceaeTh10لعل کوهستانOlivier adecombensUmbelliferaeTh11بادام کوهيAmygdalus arabicaRosaceaePh12دانه تسبيحAegilopscrassaGramineaeTh13جو وحشيHordeum glaucumGramineaeTh14طوسک ايتالياييScabiosa rotateDipsacaceaeTh15بارهنگ کتانيPlantago psylliumPlantaginaceaeHe16بلوط ايرانيQuercus brantiiFagaceaePh17شکر تيغالEchinopsritroidesCompositaeHe18بله جي جيAstragalus fasciculifoliusPapilionaceaeCh19زوالEryngium billardieriUmbelliferaeHe20شبدرTrifolium campesterPapilionaceaeThشکل زيستي: تروفيت :Th، ژئوفيت :GE، هميكريپتوفيت :He، كامفيت :Ch، فانروفيتPh
8- خواص دارويي
* بادام ملين بوده و روغن بادام ضد يبوست است مخصوصاً مي‌توان از روغن بادام رفع يبوست بچه‌ها استفاده کرد.
* بادام براي درمان زخم روده‌ها و مثانه و اسهال مفيد است.
* بادام تقويت کننده نيروي جنسي است و توليد اسپرم را زياد مي‌کند، بادام آسياب شده و با عسل مخلوط شده، براي درد کبد و سرفه مفيد است.
* شکوفه بادام را دم نموده و به عنوان مسهل براي اطفال مي‌توان استفاده کرد.
* دم کرده پوست قهوه‌اي رنگ مغز بادام بهترين دارو براي تسکين درد و التهاب مجاري تنفسي است.
* روغن بادام خواب آور است و بي خوابي را از بين مي برد.
* ماليدن روغن بادام برروي پوست التهاب را رفع کرده و سوختگي را درمان مي‌کند.
* ريشه درخت بادام براي درمان انواع دردها مفيد است و براي پاک کردن طحال، کليه و دفع کرم رود به کار مي رود.
1-6- جمع بندي و جنبه جديد بودن و نوآوري در تحقيق
با توجه به گسترش رويشگاهي وسيع گونه بادام کوهي در کشور متاسفانه در ارتباط با بررسي رويشگاهي اين گونه تحقيقات در داخل کشور اندک مي‌باشد و بجز چند توده بادام کوهي در استان‌هاي کرمان و چهارمحال بختياري در ديگر مناطق مطالعه جامعي صورت نگرفته است. در استان ايلام گونه درختچه‌اي بادام کوهي منطقه کلم شهرستان بدره به عنوان ذخيره‌گاه از سوي سازمان جنگل‌ها، مرتع و آبخيزداري کشور معرفي شده است که تاکنون هيچگونه مطالعه‌اي در مورد بررسي خصوصيات رويشگاهي آن صورت نگرفته است. به همين دليل و به منظور شناخت و کسب اطلاعات و نيز به دليل اينکه اين گونه از گونه‌هايي با ارزش ژنتيکي و اقتصادي بالاست و رويشگاه آن در استان به عنوان ذخيرهگاه معرفي شده است، مطالعات در خصوص اين گونه ضروري احساس شده و هدف اين مطالعه نيز بررسي شرايط رويشگاهي گونه بادام کوهي ذخيرهگاه جنگلي کلم بدره مي‌باشد.
فصل دوم
مروري بر ادبيات و پيشينه تحقيق

2-1- مرور منابع
2-1-1- بررسي پژوهش‌هاي انجام شده در داخل کشور
پيري (1391)، مطالعه شرايط رويشگاهي لرگ در دره لارت شهرستان بدره استان ايلام پرداخت عرصه تحت پوشش توده لرگ پس از ثبت موقعيت تمام پايه هاي لرگ در، آماربرداري صدرصد از مشخصه هاي کمي و کيفي انجام شد خاک منطقه داراي بافت رسي – لومي تا شني – رسي – لومي با ميانگين اسيديته برابر 34/7 بوده است نتايج نشان داد که حداقل و حداکثر قطر پايه ها به ترتيب 7 و 91 سانتي متر بوده حداقل و حداکثر ارتفاع درختان بترتيب5/0 و20 متر مي باشد ميانگين ارتفاع درختان به روش لوري 34/14 متر محاسبه گرديد تجديد حيات درختان به طور متوسط برابر 5/770 اصله در هکتار و جنگل ناهمسال و نامنظم مي باشد.
قرباني (1391)، بررسي برخي از خصوصيات اکولوژي گونه مورد را در سه ذخيره گاه جنگلي تنوره آبدانان، زرآب زرين آباد، و روستاي مورد از توابع بخش چوار در استان ايلام پرداخت نتايج نشان داد که محدوده ارتفاعي مورد بين 826 تا 1100 متر ارتفاع از سطح دريا بوده و بيشترين پارامتر ارتفاع و قطر به ترتيب 02/3، 88/3 مربوط به ذخيره گاه زرين آباد از نظر پارامتر شادابي و تعداد زادآوري ذخيرگاه چوار اختلاف معني داري نسبت به دو ذخيرگاه ديگر مي باشد . خاک رويشگاه چوار سيلتي – لومي و دو رويشگاه ديگر رسي – لومي بوده . نتايج همبستگي بين متغيرها نشان داد که در هر سه رويشگاه بين قطر تاج و ارتفاع پايه ها همبستگي مثبت وجود دارد . در رويشگاه چوار زاداوري درختان با ميزان کربن آلي و پتاسيم خاک داراي همبستگي مثبت و دررويشگاه آبدانان بين ارتفاع پايه ها و ميزان اسيديته خاک همبستگي منفي بسيار قوي وجود دارد .
گودرزي و همکاران (1391)، در تحقيقي تأثير فيزيوگرافي و برخي خصوصيات فيزيكي و شيميايي خاك را بر روي پراكنش گونه بادامك در چهار منطقه از استان مركزي مورد مطالعه قرار دادند. در اين پژوهش پس از جنگل گردشي و بررسي مقدماتي منطقه و با توجه به متغير‌هايي مانند جهت جغرافيايي، ارتفاع از سطح دريا و شيب اقدام به پياده نمودن 61 قطعه با استفاده از دستگاه GPS در چهار منطقه جلاير ساوه، نيمور محلات، جفتان تفرش و سرآبادان تفرش گرديد. نتايج به دست آمده از آزمون تجزيه واريانس يك طرفه نشان داد كه بيش‌‌ترين ارتفاع از سطح دريا، شيب، آهك، هدايت الكتريكي و فسفر در منطقه نيمور محلات، بيش‌‌ترين مقدار درصد شن و سطح مقطع تاج در هكتار در مناطق جلاير ساوه و سرآبادان تفرش، بيش‌‌ترين تعداد درخت در هكتار در منطقه سرآبادان تفرش و كم ‌ترين ارتفاع از سطح دريا و سيلت در منطقه جلاير ساوه وجود دارد. همچنين تحليل مولفه‌‌هاي اصلي بيانگر آن است كه همه مشخصه‌‌هاي رويشي در جهت مثبت محور اول پراكنده شدهاند. منطقه جلاير ساوه بيش ‌ترين همبستگي مثبت را با محور اول و نيمور محلات با محور دوم نشان مي‌دهد. در ربع اول و در مناطق سرآبادان و جلاير ساوه درصد شن و ازت كل و در ربع دوم و در منطقه نيمور محلات ارتفاع از سطح دريا، شيب و فسفر و در ربع چهارم و در منطقه جفتان تفرش كربن آلي از مهم ‌ترين عوامل تأثيرگذار بر پراكنش بادامك ميباشند.
صيادي و همکاران (1391)، در مطالعه خود به بررسي اثر توپوگرافي و خصوصيات خاک بر خصوصيات کمي و کيفي بادام کوهي در ذخيرهگاه رحمت آباد شهرستان آبيک استان قزوين پرداختند. آماربرداري از پايه‌‌هاي بادام کوهي و ثبت مشخصات کمي و کيفي به صورت صد در صد انجام گرفت. مشخصه‌هاي مورد نظر از لحاظ جنگل‌شناسي شامل تعداد درختان، ارتفاع کامل، قطر متوسط تاج، قطر يقه (مجموع جست‌‌هاي تشکيل دهنده تنه) و مشخصه‌هاي کيفي شامل فرم تنه، وضعيت شادابي و سلامت تاج، سلامت تنه، انحنا و پيچيدگي تنه مورد سنجش قرار گرفت. برداشت نمونه‌هاي خاک از عمق 20-0 سانتيمتري به صورت انتخابي، در نقاطي که وضعيت پوشش گياهي و توپوگرافي به طور واضحي تغيير مي‌کرد با در نظر گرفتن قطعه نمونه‌‌هايي صورت گرفت. نتايج تحقيق نشان داد که بين تعداد پايه در هکتار بادام و ارتفاع از سطح دريا، شيب و جهت اختلاف معنيداري وجود دارد. همچنين در اين تحقيق معلوم شد که از بين خصوصيات فيزيکي خاک تنها درصد سنگريزه و درصد تخلخل با برخي از خصوصيات کمي بادام کوهي همبستگي دارد.
ميرآزادي و همکاران (1391)، تحقيقي را در ارتباط با بررسي وضعيت رويشگاه‌‌هاي طبيعي درختچه مورد در استان لرستان و چگونگي حفاظت از آنها انجام دادند. هدف از پژوهش آنها بررسي رويشگاه‌‌هاي درختچه مورد در استان لرستان و بررسي ميزان تخريب اين رويشگاه‌ها بود، به اين منظور 31 رويشگاه عمده اين درختچه در استان لرستان شناسايي گرديد و پس از مراجعه به اين مناطق ويژگي‌هاي رويشگاهي و خاكي آنها مورد اندازهگيري قرار گرفت، نتايج اين تحقيق نشان داد كه رويشگاه‌‌هاي مورد در استان لرستان به شدت تخريب يافته بوده و روند نزولي و قهقرايي طي ميكنند، با توجه به نتايج به دست آمده اين محققان آنچه بيش از هر عامل ديگري امروزه در زمينه حفظ منابع طبيعي به ويژه در سطح ملي مي‌تواند تأثيرات مثبت داشته باشد، افزايش معرفت و آگاهي جامعه در زمينه منابع طبيعي و شناخت مسايل و مشكلات زيست محيطي است.
فيروزبخت و همکاران (1391)، مطالعه‌اي را تحت عنوان ارزيابي و تعيين شرايط رويشگاهي بنه atlantica Pistacia در جنگل‌‌هاي زاگرس مركزي انجام دادند. در اين تحقيق خصوصيات گياه شناسي، اقليمي، رويشگاهي، خاك شناسي، زمين شناسي، مورفولوژيك، فيزيولوژيك، جنگل‌شناسي و پوشش‌هاي همراه بنه در زاگرس مركزي و ايران مورد بررسي و مطالعه قرارگرفت. همچنين اهميت جنگل‌‌هاي بنه در اكوسيستم زاگرس مورد نقد قرارگرفته و يكسري پيشنهادها براي حفظ جنگل‌‌هاي بنه ارائه گرديده است.
توكلي نكو و همکاران (1390)، در بررسي رويشگاه‌‌هاي بادامك در استان قم دريافتند که تراكم درختچه‌‌هاي بادامك در دامنه‌ها بيش‌تر است. از نظر ارتفاع، قطر تاج، مساحت تاج پوشش و مساحت تاج پوشش در واحد سطح، درختچه‌هاي موجود در درهها وضعيت بهتري داشتند و مقادير آن براي دامنه بيش‌تر از يال‌ها بود. از نظر رشد سالانه درختچه‌ها، با اندازه‌گيري فاصله ميان گره‌ها و محاسبه رشد طولي شاخه در سال جاري، بيش‌‌ترين مقادير در دره‌ها و پس از آن در دامنه‌ها و يال‌ها مشاهده شد. همچنين جهت جغرافيايي نقش مهمي در پراكنش بادامك نشان داد، به طوري كه بيش‌‌ترين تراكم درختچه‌ها در شيب‌‌هاي جنوبي و شرقي و كم‌ترين مقدار آن در شيب‌‌هاي شمالي و غربي مشاهده گرديد. همچنين از ديگر عوامل موثر بر پراكنش بادامك شرايط خاك و به ويژه بافت خاك بود كه در مواردي كه خاك با بافت متوسط تا سبك همراه با سنگريزه وجود داشت، تراكم درختچه‌‌هاي بادامك بيش‌‌ترين مقدار بود.
رجبي نوفاب (1390)، در پاياننامه کارشناسي ارشد خود به برآورد ترسيب کربن در دو گياه بادام کوهي و مو و بررسي امکان واسنجي مدل‌هاي ترسيب کربن (مطالعه موردي ايستگاه حسين آباد استان فارس) پرداخت و نتايج وي نشان داد که مقدار کربن آلي ترسيب شده در خاک تحت درختچه‌هاي بادامکوهي و مو به ترتيب 1/354 و 4/227 تن در هکتار است. هدايت الکتريکي از مهم‌ترين عوامل خاکي تأثيرگذار بر ميزان کربن آلي خاک در درختچه بادام است در حالي که در گونه مو اسيديته از جمله فاکتور‌هاي مهم تأثيرگذار بر ميزان ترسيب کربن است. همچنين بيان کردند که با توجه به نتايج اين تحقيق، ضروري به نظر ميرسد اقدامات لازم در جهت افزايش پتانسيل ترسيب کربن در عرصه‌هاي مختلف کشور انجام گيرد تا قدمي در راستاي کاهش غلظت کربن در جو به منظور کاهش تغيير اقليم برداشته شود.
روانبخش و همکاران (1389)، در مطالعه خود تحت عنوان بررسي کمي و کيفي ذخيرهگاه جنگلي ارس- شيرخشت اوشان در البرز مرکزي، نشان دادند که اين توده دو تيپ جنگلي اصلي شيرخشت- ارس و شير خشت – راناس دارد. گونه‌هاي اين توده در اشکوب درختي شامل ارس، بنه، پلاخور و تا بوده و در اشکوب درختچه‌اي، شيرخشت، راناس، تنگرس، نسترن و زرشک ديده ميشوند. توده داراي ساختار ناهمسال نامنظم بوده است. همچنين تجديد حيات توده در بخش انبوه 7 برابر بيش از بخش تنک است. شادابي و سلامت توده با رتبه دهي به 7 گونه اصلي، مورد بررسي قرار گرفت.
الوانينژاد (1387)، در مطالعه خود جهت بررسي عوامل مؤثر بر پراكنش گونه بادام كوهي4 در دو منطقه مختلف استان فارس دريافت که عامل جهت جغرافيايي نقش مهمي در پراکنش گونه بادام کوهي ايفا ميکند به طوريکه اين گونه بيش‌تر در جهت‌هاي جنوبي، شرقي و جنوب شرقي که آفتابگير هستند ظاهر ميشود. در منطقه دشت موک بيش‌‌ترين پراکنش مربوط به ارتفاع 2150-1900 متر و در منطقه دربک 1870-1600 مي‌باشد. همچنين ايشان بيان کردند که از لحاظ آب و هوايي رويشگاه‌‌هاي بادام اغلب در مناطق نيمه خشک، مديترانه اي گرم و خشک حتي مناطق مرطوب و خشک ميتوانند مشاهده شوند.
سالاريان و همکاران (1387)، در بررسي نياز رويشگاهي گونه بادامک در جنگل‌‌هاي زاگرس (استان چهارمحال و بختياري) به اين نتيجه رسيدند که جهت جغرافيايي عامل بسيار مهمي در پراکنش بادامک مي‌باشد، به طوري که ميانگين ارتفاع، تعداد جست، قطر يقه، قطر تاج و درصد تاج پوشش اين گونه در جهت جنوبي بيش‌تر از جهت شمالي بوده است. همچنين طبقه ارتفاعي 1800 تا 1900 متر از سطح دريا بهترينمحدوده رويشي براي گونه بادامک در منطقه مورد مطالعه در استان چهارمحال و بختياري است.
سهرابي و همکاران (1387) مطالعه‌اي تحت عنوان بررسي خصوصيات رويشگاهي و جنگل‌شناسي



قیمت: تومان


پاسخ دهید