عنوان پايان‌نامه:
مهد کودک وپيش دبستاني
فهرست مطالب
عنوان صفحه
فصل اول : تعاريف وکليات
1-1- کودک کيست10
الف) مرحله اول از تولد تا پايان دو سالگي10
ب) مرحله دوم کودکي از 3 تا7 سالگي10
ج) مرحله سوم کودکي از 7 تا 11 سالگي11
1-2- تعريف مهد کودک11
1-2-1- مهد کودک وانواع آن11
1-3- هدفهاي کلي آموزش و پرورش پيش از دبستان (مهد کودک)13
1-3-1- ويژگي هاي يک مربي مناسب براي کودکان13
1-3-2- تعريف ادبيات کودک14
1-3-3- محيط طبيعي و کودک15
1-3-4- محيط انساني و کودک15
فصل دوم : بررسي نمونه هاي مشابه
2-1- نمونه داخلي17
2-1-1- مهد کودک آريا – تهران17
2-2- نمونه خارجي24
2-2-1- تصا ويري از يک مهد کودک خارجي – لندن24
فصل سوم : مباني نظري طرح
3-1- مقدمه28
3-2- مطالعات نظري مطابق با موضوع انتخابي29
3-2-1- مهدکودک آنچه بايد باشد29
3-2- 2- مهد کودک مناسب30
3-3- تاثيرات وچرايي مهد کودک31
3-3-2- ديدگاه روانشناسان کودک کشورمان در اين خصوص32
الف ) ليلا انگجي32
ب) خا نم سيمين بينا33
3-4- نقش مهدکودک در رشد اجتماعي کودکان35
3-5- فضاهاي مهد کودک38
3-5-1- محيطي كه براي كودكان طراحي مي کنيم38
3-5-2- زندگي هاي رنگي39
الف) تأثير رنگ ها39
3-5-3- تأثير شرايط محيطي40
3-6- فوايد مهدکودک41
3-6-1- مهد کودک نه فقط براي نگهداري41
3-6-2- بازي ، دنياي کودک45
3-6-3- انــواع بــازي کودکــان47
3-6-4- اثرات بازي49
3-7- تغذيه مناسب در مهد کودک50
3-8- هدفهاي کلي آموزش و پرورش قبل از دبستان50
فصل چهارم : بسترطرح ومطالعات سايت
4-1- اقليم استان ايلام52
4-1-1- آب و هوا ي استان ايلام52
بارندگي54
تابش آفتاب54
منابع آب55
آب‌هاي سطحي56
آب‌هاي زير زميني56
4-1-2- اقليم و جغرافيا57
4-2- جغرافياي طبيعي واقليم استان57
فصل پنجم: استانداردها وريز فضاها
5-1- مهد کودک وانواع آن61
5-2- مهد کودک ايده ال63
5-2-1- چگونه مي‌توان فضايي مناسب براي کودکان طراحي کرد64
5-2-2-رهيافتهاي طراحي براي کودکان65
5-3- استانداردهاي طراحي مهد کودک65
5-3-1- قياس و مبلمان66
5-3-2- تقسيمات فضا66
5-3-3- محدوديت ها67
1) رنگ67
2) روشنائي67
3) پنجره ها68
5-4- طراحي فضاهاي آموزشي مهد کودک68
5-4-1- طراحي اصولي شکل کلي فضاي معماري69
5-4-2- ساختن فضاي آموزشي با عملکرد بالا70
5-4-3- ارائه آموزش‌هاي غير مستقيم و گروهي با ايجاد کارگاه هاي جنبي70
5-4-4- ايجاد فضايي مطلوب و منطبق با شرايط جسمي و رواني دانش آموزان71
محيط دلپذير71
وضوح و خوانايي71
در نظر گرفتن فضاي بازي71
تنوع72
مشخص کردن محدوده ها به وسيله کف سازي72
طراحي جزئيات فضاها با توجه به الگوهاي رفتاري کودکان72
ايجاد حس کنجکاوي و خلاقيت72
رعايت عوامل زيبائي شناسي72
رعايت قياس و مبلمان72
5-5- همسازي با اقليم منطقه73
5-6- ضوابط و سرانه هاي مورد استفاده در طراحي مهد کودک73
1- اندازه هاي بدن کودک74
2- درب ها75
3- پنجره76
5-7- تجهيزات مهد کودک76
1- الزامات عمومي76
5-7-1- ضوابط تجهيزات77
توصيه ها77
5-7-2- ضوابط طراحي فضاي باز و محوطه77
1- الزامات عمومي77
5-7-3- طراحي زمين بازي78
1- وسايل بازي78
فصل ششم: سير تکوين ايده وروند طرح
6-1- تصوير ماهواره از شهر ايلام81
6-2- تصوير ماهواره از سايت طرح81
6-3- تحليل سايت82
فصل هفتم: آلبوم نقشه ها وتصاوير مربلوط
فهرست منابع و مأخذ96
چکيده
اين جمله که “شهر بايد انسان محور باشد”ا را بيشتر کارشناسان شهري تاييد ميکنند. اماشهر بزرگ شده،رشد پيدا کرده اما توسعه هنوز غايب است . زنان، راهي محيط هاي کاري شده اند، اما از ملزومات حضور اجتماعي آنان در شهر خبري نيست.کودک جزيي از جامعه انساني شهرنشين است و توجه به او از اصول شهرنشيني ميباشد. با اين حال گويا اين بخش از جامعه در شهرهاي ما چندان جدي گرفته نمي شوند. مگر به مناسبت روزجهاني کودک آن هم با پخش چند کارتون! فضاهاي خاص کودک نيزاز آموزش اصول شهروندي گرفته تا رعايت ضوابط استاندارد محيط هاي ويژه آنهامثل مهد کودکمورد توجه قرار نگرفته است. در طراحي ساختمان مهد کودک ،کودک محوري اولويت دارد. به اين معني که ساختمان بايد براي نگهداري موقت کودکان طراحي شود.اما متاسفانه در جامعه ما ناديده گرفتن عادتمان شده است حتي اگر پاي کودکانمان درميان باشد.متاسفانه در کشور ما اکثريت وشايد تمامي فضاهايي را که تحت عنوان پيش دبستاني ومهد کودک در نظر گرفته شده اند متناسب با نيازهاي کودک نيست و صرفا يک منزل مسکوني تبديل به اين کاربري شده است،شايد دليل عدم رسيدگي به اين معزل اين است که کودکان زبان اعتراض ندارند….
حال نگارنده در اين رساله سعي ميکند تا با در نظر گرفتن نيازهاي کودک وبررسي نمونه هاي استاندارد در ساير کشورها وهمچنين مطالعه ريز فضاهاي مورد نياز کودک فضايي خلق کند که مناسب براي کودک باشد.
مقدمه
مهدکودک جاييست که عشق به دانستن را در کودکان به وجود بياورد، دانش عمومي آنها را زياد کند و قابليت آنها براي کنار آمدن با بقيه را افزايش دهد و علاقه آنها را به جهان و طبيعت برانگيزد. مهم است که در آن کودکان هنوز کودک باشند. آماده شدن براي مدرسه به اين معني نيست که به جاي بازي بچه ها را مجبور به يادگيري کنند يا اينکه بچه ها مجبور به يادگيري مهارتهاي مربوط به دبستان باشند و يا به تستهاي استاندارد براي بررسي موفقيت دانش آموزان تکيه کنند.
بچه هاي مهدکودک نحوه کنترل رفتارهاي خودشان را در معيت راهنمايي بزرگسالان گرم و با توجه ياد مي گيرند. در اين مرحله بچه ها واقعا مايل به ياد گرفتن هستند و کنجکاوي مادرزادشان هم به آنها کمک مي کنند. مربي ها – با زمينه تحصيلي مناسب در زمينه آموزش به کودکان پيش دبستاني و رشد کودکان – مي توانند آن چه که بچه ها براي رشد فيزيکي ، احساسي و هوشي کودکان نيازمندند ، در اختيارشان بگذارند.
فصل اول :
تعاريف وکليات
1-1- کودک کيست
اساسا کودک به کسي اطلاق مي شود که سه مرحله را طي نمايد:
الف) مرحله اول از تولد تا پايان دو سالگي
در اين مدت کودک خود را با اوضاع جديد زندگي سازگار مي کند و براي اين سازگاري از حواس مختلف “بينائي، شنوائي، واکنش در برابر بو…” بهره مي گيرد و در اين دوران کودک به لحاظ جسمي، عاطفي و اجتماعي رشد مي کند و در مقابل عواطف و احساسات اطرافيان
واکنش نشان مي دهد.
ب) مرحله دوم کودکي از 3 تا7 سالگي
در اين مرحله رشد سريع جسمي، کودک را براي تجربه و يادگيري بيشتر آماده مي کند و به تدريج که بزرگتر مي شود به شبکه پيچيده تري از تجارب دست مي يابد و از حواس خود هرچه بيشتر استفاده مي کند و به کمک راه رفتن با محيطي گسترده و متنوع رو به رو مي شود بر خلاف دوران اول زندگي در اين دوره رفتار کودک کمتر قابل پيش بيني است، زيرا از اين پس تجارب محيطي و تاثيري که بر او مي گذارد مسير رشد کودک را تعيين مي کند.
اين دوره جزء حساسترين سالهاي نخست زندگي کودک به شمار مي آيد به لحاظ اينکه سؤالهاي او از اطرافيان شروع مي شود و اين والدين هستند که با پاسخگوئي مناسب مي توانند ذهن کودک را شکوفا نمايند و به رشد ذهني او کمک کنند.
ج) مرحله سوم کودکي از 7 تا 11 سالگي
ابتدا و انتهاي اين دوره با تحولات و شرايط جديدي همراه است که تا اندازه اي بر شخصيت کودک و سازگاريهاي اجتماعي او اثر مي گذارد.
اين دوره از نظر روانشناسان سنين گرايش به دسته و گروه است که کودک تلاش مي کند که خود را از نظر ظاهر، رفتار و گفتار با دسته و همسالان تطبيق دهد. به همين جهت است که روانشناسان اين دوره را سن همانند سازي نامگذاري مي کنند و برخي از آنان اين دوره را سن خلاقيت ناميده اند يعني دوره اي که در آن معلوم خواهد شد، کودک در آينده خلاق و مبتکر مي شود يا دنباله رو و پيرو خواهد بود.
بنابراين مي توان گفت اين دوره از رشد مانند هر مقطع ديگري از اهميت زيادي برخوردار است زيرا خصوصيات رشد در اين دوره در مقايسه با مقاطع ديگر، نمودي مثبت و سازنده دارد که اين نمود براي همگان واضح است.1
1-2- تعريف مهد کودک
مهد کودک محلي است براي مراقبت ، شناخت استعدادها،‌ پرورش عاطفي، جسمي، هوشي، رفتاري (اجتماعي) گفتاري و رشد خلاقيت کودکان.2
1-2-1- مهد کودک وانواع آن
مهد كودك به مركز يا موسسه يا كانون فرهنگي – تربيتي اطلاق مي شود كه مسئوليت نگهداري، مراقبت، پرورش و فراهم نمودن زمينه بروز رشد استعدادهاي كودكان تا سن قبل از ورود به دبستان را بر عهده دارند كه با توجه به مدت فعاليت روزانه، جغرافياي فعاليت و نوع خدمات داراي انواع ذيل مي باشد.

مهد كودك تمام وقت
مهد كودكي است كه از ساعات اوليه روز به مدت 8 ساعت فعاليت دارد.
مهد كودك نيمه وقت
مهدكودكي است كه روزانه به مدت 4 ساعت در نوبت صبح يا بعدازظهر فعاليت مي نمايد.
مهدكودك پاره وقت: مهدكودكي است كه روزانه كمتر از 4 ساعت در تمام ايام هفته يا صرفا در روزهاي خاص فعاليت دارد.
مهد كودك تخصصي
مهد كودكي است كه ضمن انجام فعاليت هاي مهد كودك منطبق با نيازهاي كودكان و توانمنديهاي ايشان در يك يا چند رشته فرهنگي هنري ورزشي و … بطور تخصصي با حضور مربيان واجد مدرك كارشناسي يا بالاتر در رشته مربوط فعاليت دارد.
مهد كودك شبانه روزي
مهدكودكي است كه به صورت 24 ساعته فعاليت دارد.
مهد كودك شبانه
مهدكودكي است كه به صورت شبانه از ساعت 17 تا 7 صبح روز بعد فعاليت دارد.
مهد كودك غيرانتفاعي
مهدكودكي است كه توسط افراد خير و موسسات خيريه به منظور ارائه خدمات ذيربط به صورت رايگان به كودكان اقشار نيازمند و آسيب پذير تاسيس مي شود.
مهد كودك، كودك در خانه
مهدكودكي است كه به منظور ارائه خدمات ذيربط به 3 تا 7 سال در منزل مسكوني مدير مسئول تاسيس مي شود.
روستا مهد
مهدكودكي است كه به منظور ارائه خدمات ذيربط به كودكان روستائي تاسيس مي شود.
1-3- هدفهاي کلي آموزش و پرورش پيش از دبستان (مهد کودک)
?- جايگزين حضور مادر شدن در همه اوقاتي که به نيروي کار او در جامعه مورد نياز است. منظور فقط نگهداري و پرستاري نيست بلکه بهترين جايگزيني يعني توجه به همه جوانب پرورش جسمي و معنوي کودک.
?- پايه گذاري ارزشهاي انساني، اخلاقي، اجتماعي، فرهنگي و اعتقادي و مذهبي در کودکان.
?- شکوفا کردن استعدادها و توانايي هاي کودک.
?- آماده کردن کودک براي ورود به دبستان.
1-3-1- ويژگي هاي يک مربي مناسب براي کودکان
* علاقه مندي به کار با کودکان
* داشتن سلامت رواني و جسماني
* صبوري و شکيبايي
* داشتن تجربه و احساس مادري براي کودکان
* سرحال و با نشاط بودن
* احساس تعهد ايماني و اخلاقي در کار با کودکان
* آگاهي از مسايل و نيازهاي کودکان
* توجه به رشد کودکان در ابعاد مختلف جسماني، حرکتي، عاطفي، رواني،ذ هني، اجتماعي و زبان آموزي
* داشتن ظاهري آراسته و مرتب
* با محبت و دلسوز بودن
* داشتن توانايي و صلاحيت لازم در نگهداري از کودکان
* داشتن نگاه برابر به همه کودکان
1-3-2- تعريف ادبيات کودک
ادبيات کودک را چگونه تعريف مي کنيم؛ پل هينز با ديدي عملي به موضوع نگاه کرده و مي گويد: “شايد صلاح باشد که در دراز مدت بين دو شيوه ي متفاوت برخورد با کتاب هاي کودکان يعني:
1- نقد کتابها بر اساس توجه افراد گوناگوني که با آنها سر و کار دارند يا آنها را به کار مي برند.
2- نقد ادبي کودک، تمايز قائل شويم”. من اين ديدگاه را به خود کتاب ها بسط مي دهم. کتاب ها يا زنده اند يا مرده.
کتاب هاي مرده کتاب هايي هستند که ديگر توجه مخاطبان نخستين خود را جلب نمي کنند (اين کتابها جز توجه تاريخ دانان، توجه کسي ديگري را به خود جلب نمي کنند). گرچه به ظاهر تناقضي در اين موضوع ديده مي شود، اما همچنان که بسياري از کتاب ها به سوي “پايين” مي آيند، بسياري از آنها نيز به سوي بزرگسالي “بالا” مي روند. بنابراين بر طبق تعريف، کتاب کودک چيزي بي واسطه است و بي واسطگي نيز به گذرايي و تأثير متقابل با ادبيات بي واسطه تمايل دارد، از چنين پس زمينه اي، کتاب هاي چنداني تا مرحله ي “ادبيات والا” بالا نمي روند.
1-3-3- محيط طبيعي و کودک
کودکي، مرحله ابتدايي ارتباط انسان با طبيعت را در بر مي گيرد. کودک، اگر چه براساس نظم در عالم آفرينش خداوندي خلق شده، بايد با زمينه هاي مناسب در عرصه هاي جبري و اختياري با طبيعت، از نخستين مراحل تولد خود ارتباط برقرار سازد.
1-3-4- محيط انساني و کودک
چنانچه محيط طبيعي به عنوان زمينه اي در رشد کودک محسوب شود، محيط انساني نيز به مثابه باغباني مي ماند که در روش و نحوه رشد او مهمترين نقش را بازي مي کند. اگر باغبان در پرورش يک نهال يا بوته تلاش نکند، گياه آفت زده يا به حالتي خودرو خواهد روييد. منظور از پرورش آن است که کودک را با روش هاي صحيح براي زندگي در جامعه آينده آماده کرد.
فصل دوم :
بررسي نمونه هاي مشابه
2-1- نمونه داخلي
2-1-1- مهد کودک آريا – تهران
متاسفانه تمامي مهد وپيش دبستاني هايي را که در جامعه با آن روبرو ميشويم فضايي نيست که واقعا براي کودک طراحي شده باشد وصرفا يک منزل مسکوني است که به مهد تبديل شده است
کلاس ها

سالن بازي

سالن ورودي

کلاس هاي نقاشي و…

سالن نهارخوري

2-2- نمونه خارجي
2-2-1- تصا ويري از يک مهد کودک خارجي – لندن

فصل سوم :
مباني نظري طرح
3-1- مقدمه
آماده کردن کودکان براي ورود به مهد تنها مشکل و دردسر والدين نيست. براي يک ورود موفق خانواده، سيستم آموزشي مهد،‌ معلم و جامعه همگي مسئول هستند. کودک ممکن است بعد از پشت سر گذاشتن تابستان براي ورود به مهد اضطراب داشته باشد. يا شايعات زيادي درباره معلمين شنيده باشد.
درباره برنامه هاي مهد اطلاع کافي نداشته باشد. و شما نيز در اين زمينه ها نگران هستيد و مي خواهيد بدانيد معلم او کيست با چه کسي همکلاس است و اينکه مي خواهيد بدانيد چطور ميتوانيد به بهترين شيوه کودکتان را براي پذيرش تغيير و تحولات آماده کنيد. اضطراب و نگراني بچه ها را بپذيريد و او را به صحبت در آن زمينه ها تشويق کنيد. آماده گوش کردن باشيد.
روي رشد جسمي فرزندتان توجه داشته باشيد. هم کلاسيها و هم سرويسهاي او را بشناسيد. بچه ها در مهد چيزهاي زيادي را از طريق مکاشفه و تصميم گيري ياد مي گيرند. عقايد و احساساتشان را بيان مي کنند.
براي يکديگر داستان تعريف کرده و به داستانهاي يکديگر گوش مي دهند. مفاهيم رياضي را از طريق ساختن و ترکيب کردن ( خانه سازي و … ) ياد مي گيرند و …
3-2- مطالعات نظري مطابق با موضوع انتخابي
3-2-1- مهدکودک آنچه بايد باشد
بچه هاي مهدکودک نحوه کنترل رفتارهاي خودشان را در محيط راهنمايي بزرگسالان مهربان و با توجه ياد مي گيرند.
در اين مرحله بچه ها واقعا مايل به ياد گرفتن هستند و کنجکاوي شان هم به آنها کمک مي کنند. مربي ها – با زمينه تحصيلي مناسب در زمينه آموزش به کودکان پيش دبستاني و رشد کودکان – مي توانند آن چه که بچه ها براي رشد فيزيکي ، احساسي و هوشي کودکان نيازمندند ، در اختيارشان بگذارند.
آماده شدن براي مدرسه به اين معني نيست که به جاي بازي بچه ها را مجبور به يادگيري کنند يا اينکه بچه ها مجبور به يادگيري مهارت هاي مربوط به دبستان باشند و يا به تست هاي استاندارد براي بررسي موفقيت دانش آموزان تکيه کنند.
برنامه هاي آموزشي مهدکودک در واقع بايد به عنوان يک زنگ تفريح در کنار فعاليتهاي گروهي و فردي باشد که کودک در آن ها با گروه همسال بازي مي کند. متوجه شديد؟ در کنار بازيها و فعاليتهاي فردي وقتي که براي يادگيري مهارتهاي مدرسه صرف مي شود در حد يک زنگ تفريح خواهد بود) کلاس هاي يک مهدکودک مناسب ، رشد ارزشمندي در کودکان ، هويت فرهنگي آنها را، استقلال و نيروهاي فردي آنها را تشويق مي کند.
بچه هاي مهدکودک نحوه کنترل رفتارهاي خودشان را در محيط راهنمايي بزرگسالان مهربان و با توجه ياد مي گيرند. در اين مرحله بچه ها واقعا مايل به ياد گرفتن هستند و کنجکاوي شان هم به آنها کمک مي کنند. و آنها با عطش يادگيري وارد مدرسه مي شوند. مربي ها – با زمينه تحصيلي مناسب در زمينه آموزش به کودکان پيش دبستاني و رشد کودکان – مي توانند آن چه که بچه ها براي رشد فيزيکي ، احساسي و هوشي کودکان نيازمندند ، در اختيارشان بگذارند.
3-2- 2- مهد کودک مناسب
ده نشانه يک کودکستان مناسب
1- بچه ها با متريالهاي مختلف کار مي کنند يا با بچه هاي ديگر بازي مي کنند. بچه ها بي هدف مجبور به نشستن و ساکت ماندن براي مدت طولاني نيستند.
2- بچه ها در طول روز به فعاليتهاي مختلف دسترسي دارند مانند بلوکهاي خانه سازي ، بازيهاي تخيلي ، کتابهاي عکس ، نقاشي ها و ابزار هنري و اسباب بازيهاي رو ميزي نظير لگوها و پازلها. همه بچه ها در زمان يکسان ، کار يکساني را انجام نمي دهند.
3- مربي ها در زمانهاي مختلفي از روز ، با بچه ها به صورت گروههاي کوچک يا به طور فردي هم کار مي کنند. مربي ها تمام وقتشان را با تمام گروه سپري نمي کنند.
4- کلاس با کاردستي هاي خود بچه ها تزيين شده است. با دست نوشته هاي خود آنها و قصه هايي که خود بچه ها ساخته اند.
5- بچه ها اعداد و الفبا را در زمينه فعاليتهاي روزمره خود مي آموزند. در خلال فعاليتهايي مانند کشف طبيعت و دنياي گياهان و حيوانات ، آشپزي. مراقبت کردن از حيوانات و گياهان و آماده کردن ميان وعده ها همه فعاليتهايي با معني و مفيد براي بچه ها هستند.
مهدکودکهاي مناسب با همديگر متفاوت هستند. برنامه آموزشي با توجه به زمينه ها و علائق بچه هاي مهدکودک متفاوت است. ولي تمام مهدکودکهاي خوب در يک مساله مشترک هستند : توجه به توسعه کودکان در تمامي ابعاد.
6- بچه ها مدت کوتاهي صرف فعاليتهاي نشستني مي کنند ( حداکثر يک ساعت ) و بقيه وقتشان به بازي و کشف کردن مي گذرد. پر کردن کاغذها نبايد فعاليت اصلي آنها باشد
7- بچه ها هر روز شانس بازي کردن در فضاي بيرون را با توجه به شرايط هواي بيرون داشته باشند. بازي در فضاي آزاد هيچ وقت نبايد قرباني فعاليتهاي آموزشي شود.
8- مربي ها براي بچه ها در طول روز کتابهاي قصه بخوانند و اين فعاليت مختص زمان خواب بچه ها نباشد.
9- برنامه آموزشي ، بين کودکاني که در آموزش جلوترند و آنهايي که نياز به کمک دارند ،قابل تطبيق باشد. براي اينکه کودکان در زمينه ها و تجربه ها با همديگر متفاوتند و همه آنها در زمان يکسان ، مسائل يکسان را فرا نمي گيرند.
10- والدين بايد از فرستادن کودکانشان به مهدکودک احساس خوبي داشته باشند. بچه ها بايد شاد باشند. آنها نبايد گريه کنند يا اينکه مريض باشند.
مهدکودکهاي مناسب با همديگر متفاوت هستند. برنامه آموزشي با توجه به زمينه ها و علائق بچه هاي مهدکودک متفاوت است. ولي تمام مهدکودکهاي خوب در يک مساله مشترک هستند : توجه به توسعه کودکان در تمامي ابعاد.
3-3- تاثيرات وچرايي مهد کودک3-3-2- ديدگاه روانشناسان کودک کشورمان در اين خصوص
الف ) ليلا انگجي3
ليلا انگجي عضو هيات علمي و مدير مرکز مشاوره دانشگاه علامه طباطبائي ابراز مي کند: توصيه ما براي استفاده مادران از مهدکودک نه فقط به جهت گذران ساعاتي از روز و صرف نگهداري و مراقبتهاي بهداشتي و تغذيه اي کودک است، بلکه هدف عمده استفاده از مهد کودک، رشد و تربيت اجتماعي و آموزشهاي ويژه اي است که به صورت غير مستقيم به کودکان داده مي شود و تنها مادراني قادرند از عهده آن برآيند که خود آموزش هاي لازم را ديده باشند و علاوه بر آن امکانات متنوع آموزشي نيز در اختيار داشته باشند. مهد کودک با داشتن امکانات متنوع تر ، فرصت هاي بيشتري براي رشد خلاقيت، استقلال ، سازگاري هاي فردي و اجتماعي ، رشد حواس و…. مي تواند فراهم کند و از وابستگي هاي بين مادر و کودک بخصوص در خانواده هاي تک فرزند مي کاهد.
وي در خصوص سن مناسب براي سپردن کودک به مهد عنوان مي کند :”کودک را از سن 3 ماهگي مي توان به مهد کودک سپرد به شرط آنکه خانواده دقت کافي در انتخاب مهد کودک مناسب براي فرزندش داشته باشد . برنامه هاي مفيد و متناسب با ويژگيهاي رشدي کودکان ، فضاي کافي و خصوصا مربيان علاقمند و توانا و متناسب با تعداد کودکان از ويژگيهاي يک مهد کودک خوب است.
خانم انگجي آماده کردن کودک براي ورود به مهد را قدمي مهم براي اين امر قلمداد کرد و تاکيد کرد: اين آمادگي را بايد در کودک ايجاد کرد . خانواده و بخصوص مادر با فراهم کردن اوقاتي که کودک بتواند لحظاتي را بدون مادر سپري کند مي تواند به آماده شدن کودک کمک کند. مثلا با تنها گذاشتن کودک در اتاقي براي بازي يا سپردن کودک به يکي از نزديکان و خروج از منزل براي ساعاتي مي تواند زمينه مناسب را ايجاد کند. وي همچنين متذکر شد آمادگي کودک در سنين مختلف معاني متفاوتي دارد يعني بسته به سن کودک بايد يکسري آمادگي هاي ويژه را در او پرورش داد. به عنوان نمونه يک کودک 4 ساله بايد بتواند به تنهايي قاشق را به دست گيرد و غذا بخورد يا قادر به شستن دستهاي خود باشد اين کودک در صورت داشتن مهارتهاي فوق با ورود به مهد کودک سريع تر و با آرامش بيشتري مي تواند دوران سازگاري را طي کند.
ب) خا نم سيمين بينا4
خانم سيمين بينا کارشناس و مربي کودکان در يکي از مهد کودکهاي تهران با بيان اين مطلب که رشد اجتماعي کودک در 3 سالگي ايجاب مي کند که کودک در اين سن به مهد سپرده شود، شرايط و توانائيهاي مادر را در قبل از اين سنين، شرط مهمي در سپردن کودک به مهد عنوان مي کند و مي گويد : اشتغال يا فعاليتهاي بيرون از منزل و نيز عدم توانائي مادر در رفع يکسري نيازهاي کودک دليل موجهي براي سپردن کودک به مهد کودک در سنين زير 3 سال مي باشد. گاهي اوقات مادراني که خانه دار هستند با توجه به اينکه توقعات کودکان بالا رفته و در خانه امکانات کمتري وجود دارد و يا از چگونگي پرورش و نگهداري کودک زير 3 سال خود اطلاع کافي ندارند مايل به استفاده از مهد کودک مي شوند در واقع توقعي که مادر از تربيت کودک خود دارد نقش تعيين کننده اي در انتخاب او بازي مي کند. اين مربي توصيه مي کند که مادران بايد قبل از هر چيزي دلايلشان از سپردن کودک به مهد را براي خود مشخص کنند. و زماني که اطمينان کافي نسبت به تصميم خود گرفتند اقدام به سپردن کودک به مهد کنند. چرا که ترديد و نگراني مادر از سپردن کودک به مهد بر روي کودک نيز تاثيرات منفي گذاشته و روند سازگاري کودک با مهد را دچار مشکل مي کند و مادران بايد بعد از اينکه تصميم قاطع به سپردن فرزندشان به مهد کودک گرفتند زمينه هاي آشنايي کودک را با مهد فراهم کنند مثل خواندن کتابهاي قصه که در اين مورد نوشته شده اند و يا گفتگو و صحبت در جمع خانواده در مورد اين اتفاقي که قرار است بيفتد و يا بردن کودک به فضايي که قرار است کودک به آنجا سپرده شود که همگي آمادگي ذهني لازم را براي آشنايي او با مهد ايجاد مي کند.
همچنين خانم بينا به معيارهايي اشاره مي کند که خانواده بايد بعد از تصميم گيري اوليه در خود جستجو کنند. از آن جمله اينکه آيا کيفيت آموزش براي آنها مهم است يا کميت و ساعاتي که قرار است کودک به مهد سپرده شود و يا بعد مسافت و نزديکي محل به چه ميزان در تصميم گيري آنها دخالت دارد اين قبيل معيارها بايد توسط خانواده اولويت بندي شود و بر اساس آن مهد مناسب گزينش شود.
چگونگي ورود به مهد به علت تاثيرات عميق و ماندگار آن در ذهن کودک نکته ايست که مربي کودکان به آن اشاره مي کند : کودکان با تجربيات متفاوتي به مهد مي آيند مثلا ممکن است کودکي قبلا تجربه بدي از مهد کودک داشته و حالا قرار است دوباره به مهد ديگري سپرده شود که اين کودک به سختي مي تواند به محيط جديد اعتماد کند و يا کودکي که دائم پيش مادر بوده و وابستگيهاي عميق بين او و مادر ايجاد شده ، مرحله جدا شدن از مادر و پذيرش مهد را برايش طولاني تر مي کند.
وي همچنين در اين خصوص مي افزايد: کودک در بدو ورود به مهد بايد به همراه مادر تمام نقاط مهد را بگردد و ببيند و با محيطي که قرار است به آنجا سپرده شود آشنا شود . افرادي که در آنجا مشغول به کار هستند و کارهاي مختلفي را که انجام مي مي دهند تماشا کند که اين مشاهده ترس و نگراني کو ک از محيط ناشناخته را از بين مي برد و فضاي مهد را به مکاني آشنا تبديل مي کند . اين حضو ردر مهد کودک از ساعاتي کوتاه در روزهاي اول شروع مي شود و سپس هر روز ساعاتي به آن اضافه و همراهي مادر باکودک نيز به تدريج کم مي شود .کودک مي تواند در اين زمان در فعاليتي که خيلي براي او جذاب است، لحظاتي شرکت کند ولي اين ميزان نبايد زياد باشد بلکه بايد قبل از اينکه اشتياق کودک به حد اشباع برسد اتمام يابد و کودک با شوق انجام آن فعاليت مکان را ترک کند و به اين طريق مي توان انگيزه بازگشت به مهد را در کودک ايجاد کرد و يا زماني که کودک به خانه باز مي گردد يکي از موجود در مهد را به صورت امانت به او سپرد تا به خانه ببرد و به اين طريق زماني که کودک در مهد نيست ياد مهد در فکر کودک باقي بماند و ارتباط او و مهد قطع نشود. اين مربي پيشنهاد مي کند که حتي کودکاني نيز که به راحتي از مادر جدا مي شوند نيز ترجيحا در روز اول ساعات کمتري را در مهد بگذرانند و به اين طزيق تجربه شيرين تري از ورود به مهد با خود ببرند.
تحقيقات متعددي به تاثيرات مثبت مهد کودک بر رشد ابعاد مختلف وجود کودکان صحه مي گذارد . افزايش اعتماد به نفس، استقلال شخصي، رشد مهارتهاي کلامي و زباني ، همکاري و احترام به حقوق ديگران ، يادگيري نظم و انظباط و…. مواردي است که مي توان به آنها اشاره کرد. اميد مي رود مراکز تربيت و نگهداري کودکان با برنامه ريزي هاي دقيق و مديريت علمي و به کار گرفتن مربيان متخصص و آشنا به اصول تربيتي فضايي خلاق و متناسب با نيازهاي ويژه کودکان در سنين مختلف رشد فراهم کنند تا خانواده ها بتوانند با اطمينان و آرامش فرزندان خود را به اين مراکز بسپارند و از محاسن اين فرصت آموزشي بهره مند شوند.
3-4- نقش مهدکودک در رشد اجتماعي کودکان
ارتباط با محيط همسالان در هر سني لازم و ضروري است. به همين دليل بايد فرصتي را براي کودکان فراهم کرد که در اين سن، با همسالان خود رابطه داشته باشند، بازي کنند و رفتار شايسته سن خود را داشته باشند. اگر توان ارتباط با مردم را داشته باشيم در کسب موفقيت ها و توفيقات نيز پيشرفت خواهيم کرد. اين ارتباط ها و تعاملات بايد از سن کودکي براي آنان فراهم شود و مهدکودک يکي از محيط هايي است که در رشد اجتماعي کودکان مؤثر است. کودکان درمهدکودک بازي مي کنند، اجتماعي مي شوند و راحت هستند.آنها در کنار شادي و بازي کمي از والدين دور مي شوند که اين خود درس هايي براي آنان دارد.
دکتر الهام شيرازي متخصص اعصاب و روان و فوق تخصص روانپزشکي کودکان، استاديار دانشگاه علوم پزشکي ايران مي گويد:
خانواده ها نبايد فکر کنند چون شاغل هستند يا کسي را ندارند که از کودکانشان نگهداري کنند بايد فرزندانشان را به مهدکودک بفرستند، اين درست نيست. همانطور که کودکان در يک زماني بايد به مدرسه بروند و آموزش هاي مدرسه را ببينند لازم است که از يک سني ـ دو و سه سالگي ـ به مهد بروند و آموزش هاي مهدکودک را داشته باشند.
کودک از محيط خانه بيرون مي آيد و وارد محيط جديدي به نام مهدکودک مي شود. در اين محيط جديد با همسالان خود آشنا مي شود و تعاملات و ارتباطات اجتماعي در کودک شکل مي گيرد. اما اگر کودکي نتواند با همسالان خود ارتباط برقرار کند يا از آنها خجالت بکشد از نظر روانشناسان، غيرطبيعي و نوعي کاستي محسوب مي شود.کودک از محيط خانه دور مي شود و اين باعث مي شود تا مستقل بارآيد و محيط هاي جديد را تجربه کند. با آموزش هائي که در مهدکودک مي بيند به همان نسبت توانمندي و خلاقيت ذهني کودکان هم رشد مي يابد.در اين محيط کودک با يک سري قوانين و مقررات آشنا مي شود و ياد مي گيرد که خواسته هايش را با محيط اطراف تطبيق دهد.
وقتي کودک وارد مهدکودک مي شود با يک سري اصطلاحات، واژه ها و کلمات جديد، رفتارها و ارزش گذاري ها آشناشده و دنياي ذهني کودکان وسيع تر مي شود. وي در رابطه با دو دليل عمده که خانواده ها کودکانشان را به مهد نمي فرستند مي گويد: يکي از اين نگراني ها اين است که کودکان در مهد کودک از کودکان ديگر بيماري مي گيرند و مريض مي شوند و ديگر اينکه ممکن است بچه ها با واژه ها و کلمات و رفتارهاي ناپسند و زشت آشنا شوند. اين چيزها نبايد خانواده ها را بترساند. به هر حال بچه ها در آينده با اين مسائل روبه رو خواهند شد و بهتر است که کم کم آشنا شوند. همه اين مسائل کمک مي کند که دستگاه ايمني بدن در برابر بيماري ها مقاوم شود و خانواده ها و مربيان با نظارت و خط دادن به کودکان به آنها ياد مي دهند که استفاده از اين واژه ها و کلمات و رفتارها، جا و مکان دارد.
مهدکودک تأثير زيادي در اجتماعي شدن، قانونمند شدن و مستقل بار آمدن کودکان دارد.به هر حال آموزش ها و ارتباطاتي که در مهدکودک مي بينند باعث توانمندي و رشد فکري و ذهني آنها مي شود.
دنيايي مبرا از اين هزاران آزار هاي زندگي، و در عوض مزين به باغ جادويي پر از عجايب، مخفيانه وامن. مكاني براي تفرج و تماشاي بي پايان انسانها و محيط پيرامون شان که در تأثير پذيري متقابلند. کودکان از جايي که در آن قرار مي گيرند و رنگ ها ،نور،بو ها و همه ي جرئيات محيطي که در آن به سر مي برند ،تأثير مي گيرند.
كودكان به سبب محدوديت هاي جسمي و رواني خود در قياس با بزرگسالان ، تأثير پذيري بيشتر و عميق تري داشته و در عوض، تأثير گذاري كمتري بر محيط دارند و به اين ترتيب بيش از بزرگسالان بالاجبار تابع شرايط محيطي اند.
كودكان حساس ترين و تأثير پذيرترين گروه سني جامعه را تشكيل مي دهند و در حساس ترين و مهمترين سال هاي زندگي شان يعني زماني كه پايه هاي رشد شخصيتي- ذهني- جسمي و اجتماعي آنها شكل مي گيرد تا زماني كه وارد شهر مي شوند نيازمند اين هستند تا زندگي اجتماعي را در مقياس خود تجربه كنند و اين امر مستلزم فراهم بودن فضايي كودكانه و صميمانه است. فضايي به دور از هياهوي دنياي بزرگتر، دنياي پر از شادي با رنگ هاي زيبا كه در آن كودك فرصت بيان افكار تازه و پرورش و رشد استعداد هايش را داشته باشد، فضايي كه زمينه اي مناسب براي خلاقيت كودكان فراهم آورد.
فضاي کودکانه،فضايي است به دور از هياهوي دنياي بزرگتر، دنياي پر از شادي با رنگ هاي زيبا كه در آن كودك فرصت بيان افكار تازه و پرورش و رشد استعداد هايش را دارد،فضايي كه زمينه اي مناسب براي خلاقيت كودكان فراهم مي آورد.
فضاهايي با رنگهاي شاد و روشن و گاهي رنگهايي با فرمهاي نامشخص مثل حالتي كه در نقاشي با آبرنگ پديدمي آيد) موضوعات رويائي و خيالانگيز را القا ميكند .همچنان که براي كودكاني با سن بالاتر از رنگهايي ملايم با مرزهاي مشخص، جزئيات بيشتر در بنا و انحناهاي نرم در طراحي فضا ميتوان استفاده كرد.
لازم است كه دنياي صنعتي و پرسروصداي ما با ايده آل هاي کودک سالم و عناصر تشكيل دهنده فضاي زندگي او آشتي كند. تلاش براي مناسب کردن كردن فضا بايد براي همه در اولويت قرار گيرد.
3-5- فضاهاي مهد کودک
3-5-1- محيطي كه براي كودكان طراحي مي کنيم
الف ) فضاهاي طبيعي
مانند درخت و آب و موجودات زنده كه اساسي ترين و مهمترين فضا را براي كودكان تشكيل مي دهد.
ب) فضاهاي باز
فضاهاي گسترده اي كه بچه ها بتوانند به اندازه دلخواه در آن بدوند و انرژي هاي درونيشان را تخليه كنند.
پ) فضاهاي راه ها
راه ها و جاده ها قبل از حضور ماشين، زمين اصلي بازي بچه ها بوده است . راه هايي هستند كه بچه ها در آن همديگر را ملاقات ميكنند و شبكه اي است كه فضاهاي متنوع را به هم وصل مي كند.
ت) فضاهايي براي ماجرا جويي
اينها فضاهايي هستند پر از پيچيدگي، كه قوه تجسم و تخيلي كودكان بواسطه بودن در اين فضاها تقويت مي شود
س) فضاهاي بازي
فضاهايي هستند كه بازي در آنها كه اهميت مي يابد. اين قبيل فضاها به عنوان زمين هاي بازي شناخته شده است. (بلتسينگ، گونتر، 1386).
3-5-2- زندگي هاي رنگي
رنگ ها در شخصيت انسان ها،بخصوص كودكان تأثير بسزايي داشته، باعث ايجاد تجربه هاي هيجاني از قبيل شادي، خنده،غم، اندوه، آرامش، تحريك پذيري، سكون و هيجان مي شود. در كودكان اين خصيصه شدت مي يابد، آنان به سبب روح پاك و بي آلايش و شاد و پر طراوت خويش رنگ هاي زنده و مركب كه در تركيبي مناسب با هم قرار گرفته باشند را ترجيح مي دهند اين موضوعي است كه در طراحي و تزئين و رنگ آميزي فضاهاي داخلي و تركيبات مناسب رنگي فضاهاي طبيعي بايدمورد توجه قرار گيرد (بهروزفر ،1380،85).
الف) تأثير رنگ ها
الف) سبز و آبي در محيط هايي كاربرد دارند كه نياز به سكون و آرامش هست
ب) رنگ هاي گرم مانند قرمز، نارنجي، زرد و… موجب احساس كند
كوچك تر شدن اتاق و بزرگي اجسام مي گردند. در محيط هايي كه احساس كسالت و يكنواختي وجود دارد بايد از رنگ هاي سرد استفاده شود
پ) در اتاق بايد از رنگ هاي گرم استفاده شود تا گذشت زمان كندتر احساس شود و فرد احساس كند مدت زيادي استراحت داشته است
ت) ديوارهايي كه پنجره دارد بايد روشن رنگ شود تا هماهنگي زيادي با بيرون ايجاد نكند كه موجب خستگي چشم و سردرد گردد
س) رنگ هاي روشن محيط را بزرگ تر و رنگ هاي تيره كوچك تر نشان مي دهند.
ج) رنگ هاي روشن سقف را كوتاه تر و رنگ هاي تيره بلندتر جلوه مي دهند
3-5-3- تأثير شرايط محيطي
1- نور و روشنايي
نور يكي از اصولي است که بايد رعايت شود .تحقيقات ثابت كرده است كه نورطبيعي و شفاف بر روي حواس كودكان تأثير دارد از نگاه كودكان اين فضاها دوستانه و با نشاط هستند . نور كافي و نورپردازي مناسب در فضاها موجب مي شود كه ميل و رغبت كودكان افزايش يابد. نور کافي باعث مي شود تا دقت عمل و تمركز حواس افزايش يابد و سلامتي چشم و قدرت بينايي محفوظ مانده و از خستگي اعصاب جلوگيري مي كند.
از آنجا كه كودكان در پذيرش تنش و خستگي تحمل كمتري دارند، از نور پردازي هاي داراي تضاد شديد ، چه به صورت مصنوعي و چه به صورت طبيعي كه باعث ايجاد خستگي و تنش مي شود، بايد پرهيز كرد.
در نتيجه نور ملايم و يكنواخت در مورد فضاهاي كودكان مطلوب به نظر مي رسد.
2- سر و صدا
كودكان صداها را دوستدارند و به طور كلي صداهاي ملايم ، به تخيل كودكان كمك مي كند و آنها را به زندگي بيرون مرتبط مي سازد سر و صداي ناشي از ترافيك كاربري هاي تجاري و كارگاه هاي صنعتي از اصوات نامطلوب فضاهاي كودكان هستند.
3- تهويه مناسب
در مهد کودک ها بايد تهويه مناسب هوا وجود داشته باشد .حتي بهتر است که از گياهان و وسايل غير شيميايي براي تهويه و خوش بو بودن محيط استفاده کرد.3-6- فوايد مهدکودک
فوايد مهد کودک بيش از مضراتش است. کودکاني که به مهد مي روند مستقل تر، باهوش ترند و ذهن شان فعال تر است. آنها خيلي راحت محيط مدرسه را مي پذيرند و جدايي از خانواده برايشان راحت تر است و به همان نسبت پيشرفتشان در مدرسه بيشتر است. بلوغ فکري و ذهني و عاطفي در اين کودکان بيشتر به چشم مي خورد
خانم الهه دهقان نژاد يکي از مربيان مهدکودک در رابطه با تأثير مهدکودک در رشد اجتماعي کودکان مي گويند: دنياي کودکي دنياي پاک و بانشاط و حساسي است که بايد مورد توجه قرار گيرد. طي چند سالي که من مربي مهد بوده ام با کودکان مختلفي برخورد داشتم. با هر کدام از اين بچه ها بايد رفتار خاصي داشت. همه با هم فرق مي کنند. مثلاً بعضي از کودکان هستند که خيلي بي قرار و وابسته به پدر و مادرند که بايد به اين کودکان توجه بيشتري بشود. يا بعضي از کودکان هستند که خيلي شلوغ و لجبازند و بايد با اين کودکان هم رفتار خاص خودشان را داشته باشيم
بيشتر بچه ها در روز اول مهدکودک حتي سلام کردن را هم بلد نيستند، خيلي خجالتي و گوشه گيرند و به تدريج به اين محيط عادت مي کنند.



قیمت: تومان


پاسخ دهید